Βατόπουλος Νίκος, Ένα παιδί μεγαλώνει στην Αθήνα

Η καταγραφή δεν είναι παρά η ζώσα μνήμη. Χωρίς τη ζώσα μνήμη η μικροϊστορία αυθαιρετεί.

Γράφει η Χρύσα Μαστοροδήμου //

 

Νίκος Βατόπουλος «Ένα παιδί μεγαλώνει στην Αθήνα», εκδ. Μεταίχμιο

 

Αθήνα της Κατοχής μέσα από τα μάτια ενός παιδιού.

Από τις εφηβικές περιπέτειες στο μεγάλο πεδίο της δημόσιας Ιστορίας.

Ένα από τα σπάνια γραπτά τεκμήρια γραμμένα από παιδί ή έφηβο

στα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του ’40. Με αφετηρία το ημερολόγιο που κρατούσε ο πατέρας του στα χρόνια του ’30 και ως το 1944, ο Νίκος Βατόπουλος ξετυλίγει μια διπλή αφήγηση μέσα στον χρόνο και με φόντο την Αθήνα της Κατοχής αλλά και το τοπίο της παιδικής και εφηβικής ηλικίας εκείνα τα χρόνια. Μαζί με την καθημερινότητα, έρχονται στο φως διαδρομές μέσα στην Αθήνα, τα σχολικά χρόνια στη Λεόντειο Πατησίων, ο συνοικιακός αθλητισμός γύρω από το “Σπόρτιγκ”, τα μπάνια στο Φάληρο, τα ταξίδια με καΐκι ως το Άστρος, η εξερεύνηση του παραμυθένιου τοπίου στις όχθες του Κηφισού. Όλα αυτά συνθέτουν μια διαφορετική εμπειρία της αστικής διαβίωσης και δίνουν τροφή για σκέψη για τις ανάγκες της απλής ζωής, για το δικαίωμα στην ευτυχία, για τη σταδιακή ενηλικίωση μέσα από τα σκοτεινά χρόνια της Κατοχής.

Με την Αθήνα πρωταγωνίστρια, το ημερολόγιο αυτό είναι ένα από τα σπάνια γραπτά τεκμήρια γραμμένα από παιδί ή έφηβο στα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του ’40. Δίνει το έναυσμα για σύγκριση, μελέτη, αναστοχασμό.

(Από την έκδοση)

 

Το νέο πόνημα του Ν. Βατόπουλου «Ένα παιδί μεγαλώνει στην Αθήνα, 1934-1944» αποτελεί, με αφορμή το ημερολόγιο του πατέρα του, ένα βιβλίο που καταφέρνει μέσα σε λίγες σελίδες να αποτυπώσει μια ολόκληρη εποχή.

Η άμεση ενασχόληση του συγγραφέα με τη λειτουργία του γραψίματος ως βίωμα έχει ως αποτέλεσμα να απολαμβάνουμε ένα δοκίμιο περί γραφής και όχι μόνο.

Ο πατέρας, ως μυθιστορηματικός ήρωας, χρησιμοποιείται επιδέξια από το συγγραφέα ως το όχημα για να αποτυπώσει τις σκέψεις του για τη γραφή ως δημόσιο λόγο, να μας φέρει εικόνες και βιώματα μιας άλλης εποχής και μια άλλης Αθηνάς, όχι όμως ως  μια νοσταλγική θέαση του παρελθόντος αλλά ως καταγραφή, ως ιστορικό στοιχείο. Αυτή η συνειδητοποίηση της σύνδεσης λογοτεχνίας με τη δημόσια ιστορία γίνεται όλο και περισσότερο συνειδητή τον τελευταίο καιρό. Η λογοτεχνία καλύπτει ιστορικά κενά αλλά πολλές φορές  καταγράφει και ουσιαστικά – επιστημονικά και τεκμηριωμένα, πλευρές της ιστορίας που διαφορετικά δε θα είχαν σωθεί. Η λογοτεχνία ως συνδετικός κρίκος με την ιστορία πρέπει εν τέλει να ιδωθεί με περισσότερη σοβαρότητα και θεωρώ ότι είναι ένα κομμάτι που προσφέρεται για έρευνα. Ένα τέτοιο βιβλίο σύνδεσης λογοτεχνίας και δημόσιας ιστορίας αποτελεί αναμφισβήτητα το βιβλίο του κου Βατόπουλου.

«Υπάρχουν οι καταγραφές. Όσο πιο λίγοι θυμούνται τόσο ο χρόνος θα γίνεται άπιαστος, σα να ήταν έτσι από πάντα ή σα να μη συνέβη ποτέ. Κενό. Όσο εκλείπει η ζώσα μνήμη, η μικροϊστορία αυθαιρετεί. Κάποιοι κατέγραφαν (και καταγράφουν) την καθημερινότητα τους, αλλά είναι ελάχιστοι. Οι πιο πολλοί αποχαιρετούν τον κόσμο αφήνοντας ελάχιστα τεκμήρια» θα μας πει χαρακτηριστικά σε έναν από τους αρκετούς εύστοχους ορισμούς της γραφής που παραθέτει.

Συνάμα η  ανάγκη κάθε εποχής ορίζεται από το συγγραφέα «ως αρχέγονη δύναμη και μοχλός της ιστορίας».

Ο συγγραφέας χρησιμοποιώντας το ημερολόγιο του πατέρα του ως αρχέτυπο, βρίσκει την ευκαιρία να αποτυπώσει και να καταγράψει ένα πλήθος λεπτομερειών που αφορούν στην αρχιτεκτονική των σπιτιών, καθημερινές συνήθειες των ανθρώπων, πολιτιστικά στοιχεία της κατοχής και μετά, αθλητικά σωματεία, σχολεία, γειτονιές, φιλίες, καθημερινά βιώματα που συνθέτουν τον ανθρώπινο βίο και δη μέσα σε μια δύσκολη εποχή με ένα λόγο άμεσο, λιτό, ουσιαστικό και μεστό, κατεξοχήν στοιχείο ενός έμπειρου και εμπνευσμένου λογοτέχνη.

«Τα μικρά σπίτια της Αθήνας άφηναν συχνά τα σώματα ανικανοποίητα.  Υπήρχε πάντοτε η επιθυμία για μια καλύτερη ζωή. Και η επιθυμία αυτή ήταν έντονη και στη διάρκεια της Κατοχής, όταν το κύριο ερώτημα ήταν ως πότε θα τραβήξει αυτός ο πόλεμος. Οι ανάγκες της ζωής όριζαν πάντα και ένα τρόπο θέασης του κόσμου».

Με τη χαρισματική του πένα θα φωτίσει το κοινωνικό γίγνεσθαι και την περιρρέουσα ατμόσφαιρα της Αθήνας και των αθηναϊκών συνοικιών μέσα από τις σχεδόν απτές καταγραφές του ημερολογίου αλλά και φωτογραφίες, παραστάσεις, ποδοσφαιρικούς αγώνες, ονομαστικές φιλίες.

Η γειτονιά, ως χώρος έκφρασης, ως αυλαία της παιδικής ανάγκης για ελευθερία δεσπόζει στις σελίδες του. Μέσα από θαμπές φωτογραφίες ξεχύνονται οι παιδικές μνήμες και φέρνουν στο προσκήνιο μια Αθήνα σε δύσκολες συγκυρίες αλλά συνάμα και βαθιά ανθρώπινη σε συνδυασμό με ένα ανόθευτο φυσικό τοπίο.

Η διαδρομή στο χτες θα καταλήξει για το συγγραφέα στην Αθήνα του σήμερα. Η αντιδιαστολή αναπόφευκτη. Η ελευθερία των παιδιών που κυριαρχούσε στην Αθήνα της κατοχής αντιπαραβάλλεται με τη σιωπή των σύγχρονων παιδικών χαρών. Η σύγχρονη εικονοποιία της παντελής έλλειψης του φυσικού τοπίου τον  θλίβει και τον θυμώνει. Στο τέλος της αφήγησης στέκεται η ιδανική Αθήνα που οραματίζεται ο ίδιος αλλά και η πλειοψηφία των πολιτών της. Για τον συγγραφέα η Αθήνα έχει γίνει μια εσωστρεφής πόλη που απουσιάζουν οι παιδικές φωνές και δε διστάζει να φανερώσει την επιθυμία του να επανέρθει στην πόλη το φυσικό στοιχείο που έχει εκλείψει από την υπερβολική (και ενίοτε άχαρη) πύκνωση των οικοδομημάτων.

Η Αθήνα εμφανίζεται σε αυτό το γοητευτικό αφήγημα ως μήτρα αφηγήσεων. Ο συγγραφέας μέσα από αυτή τη γοητευτική προσέγγιση του παρελθόντος και την αναπόφευκτη αναμέτρηση με το παρόν μας προσφέρει μια ουσιαστική παρακαταθήκη εικόνων και εμπειριών  και φυσικά τροφή για περαιτέρω έρευνα και σκέψη, αυτό που εν τέλει καθιστά ένα βιβλίο πραγματικά ξεχωριστό.

 

Νίκος Βατόπουλος

 

Ο Νίκος Βατόπουλος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1960. Από το 1988 εργάζεται στην εφημερίδα Η Καθημερινή ως δημοσιογράφος, στο πολιτιστικό τμήμα. Έχει ειδικευτεί στην ιστορία της Αθήνας και σε θέματα αστικού πολιτισμού. Στα ερευνητικά του ενδιαφέροντα περιλαμβάνονται η φωτογραφική καταγραφή της Ελλάδας, η ιστορία των αστικών κέντρων, η αρχιτεκτονική του 19ου και του 20ού αιώνα, η ιστορία των εντύπων και οι διαδρομές των σκαπανέων της φωτογραφίας. Ειδική ερευνητική ενότητα αποτελεί η μη καταγεγραμμένη μικροϊστορία και η «ανεπίσημη» πόλη. Έχει λάβει μέρος σε εικαστικές εκθέσεις ως φωτογράφος και έχει διοργανώσει το πρότζεκτ «Η Αθήνα της δεκαετίας του ‘60» (Ελληνοαμερικανική Ενωση, 2014).Έχει συμμετάσχει στα συλλογικά έργα: «Φωτογραφικόν Πρακτορείον ”Δ. Α. Χαρισιάδης”» (Μουσείο Μπενάκη, 2009), «Γιώργος Ζογγολόπουλος» (Ίδρυμα Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή, 2016) και «18 κείμενα για τον Γιάννη Μαρή» (Πατάκης, 2016). Από τις εκδόσεις Μεταίχμιο κυκλοφορούν τα βιβλία του: Περπατώντας στην Αθήνα, Μικροί δρόμοι της Αθήνας, Όπου και να ταξιδέψω, όπως και η αγγλική έκδοση Walking in Athens.

 

Μπλιούμη Αγλαϊα, Αποχαιρέτα τη Στουτγάρδη Ασυάνακτα

Το πεπρωμένο της Ρωμιοσύνης είναι η διασπορά της

Γράφει η Χρύσα Μαστοροδήμου //

 

Αγλαΐα Μπλιούμη «Αποχαιρέτα τη Στουτγάρδη, Αστυάνακτα», εκδ. Κέδρος

 

«Ο συγγραφέας ψάχνει αργά αργά την κατάλληλη βελονιά να κεντήσει το αφήγημα της ζωής τους, αυτολεξεί, μα με πυξίδα και χωρίς χάρτη.»

Κάπως έτσι η συγγραφέας, η Αγλαΐα Μπλιούμη, ψάχνοντας να βρει την κατάλληλη βελονιά  κεντώντας το πρώτο της μυθιστόρημα, έρχεται να μας ταξιδέψει με αφορμή τη ζωή του Παντελή και της Κατερίνας στη βροχερή Στουτγάρδη και συγκεκριμένα στο Λούντβιγκσμπουργκ, ένα από τα σημαντικά βιομηχανικά κέντρα της πάλαι ποτέ Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας.

Το μυθιστόρημα ανήκει στη μεταναστευτική λογοτεχνία και αφορά στη λεγόμενη δεύτερη γενιά μεταναστών. Είναι ένα μυθιστόρημα για την ιστορία της σύγχρονης ελληνικής μετανάστευσης, τις ελληνογερμανικές σχέσεις αλλά και την κοινή ευρωπαϊκή μνήμη. Η αφετηρία της είναι αυτοβιογραφική συνειδητά όπως έχει πει η ίδια και ξεκίνησε από την ανάγκη της να καλύψει ένα κενό στη μεταναστευτική λογοτεχνία και κυρίως να φανερώσει στο ελληνικό κοινό πλευρές της ελληνικής μετανάστευσης που δεν είναι τόσο γνωστές σε όλους. Μιλάει λοιπόν για αυτομυθοπλασία.

Με τον ιδιαίτερο τίτλο «Αποχαιρέτα την τη Στουτγάρδη, Αστυάνακτα» η συγγραφέας με μια σχεδόν ποιητική και συνειρμική γραφή αναμοχλεύει τις μνήμες του παρελθόντος συντροφιά με μια φθαρμένη βαλίτσα για να ταξιδέψει στο χώρο και το χρόνο και να προσγειωθεί στο σήμερα.

Ο Frye είχε πει πως η λογοτεχνία δεν συνιστά γραμμική αλληλουχία αλλά προκύπτει από τη δυναμική ανασύνθεση του πολιτισμικού παρελθόντος μέσα από τη διαπλοκή συμβόλων, μύθων και αρχετύπων κάτι που το παρατηρούμε ενδελεχώς στο μυθιστόρημα της Μπλιούμη.

Πρωταγωνιστής του βιβλίου της είναι ο Παντελής, ο οποίος φεύγει από την Κύπρο στα τέλη της δεκαετίας του 1950 και ταξιδεύει σαν τουρίστας στη Στουτγάρδη όπου θα προσληφθεί στο εργοστάσιο της Bosch, θα γνωρίσει, θα ερωτευτεί και θα παντρευτεί την Κατερίνα, μία από τις εκατοντάδες Ελληνίδες μετανάστριες που έχουν κατακλύσει την πόλη στα μέσα της δεκαετίας του 1960, αφού η μετανάστευση κατά ένα μεγάλο μέρος ήταν γυναικεία υπόθεση.

Η μικρή Αγλαΐα ή Agi θα γεννηθεί τη δεκαετία του ‘70 και θα  και θα βιώσει όπως όλα τα παιδιά των μεταναστών πανταχόθεν ένα αρνητικό κλίμα στο σχολείο από συμμαθητές και δασκάλους.

Συνταξιδιώτης της μικρής, ο Αστυάνακτας, που στα Ομηρικά Έπη ονομαζόταν Αστυάναξ και ήταν το παιδί της Ανδρομάχης και του Έκτορα, ένα παιδί που μεγάλωνε σε πολεμικό περιβάλλον χωρίς να το έχει επιλέξει. Κάθε άλλο παρά τυχαία είναι η επιλογή του συγκεκριμένου ήρωα καθώς η μικρή ηρωίδα θα συνδιαλέγεται μαζί του σαν να είναι υπαρκτό πρόσωπο θέλοντας ενδεχομένως  να δείξει ότι και η ίδια βιώνει ανάμεσα σε δύο πατρίδες και διακατέχεται από αντικρουόμενα συναισθήματα.

Η συγγραφέας χρησιμοποιώντας έντεχνα πολλές εγκιβωτισμένες ιστορίες, κάνοντας αριστοτεχνική χρήση της εναλλαγής παρόντος και παρελθόντος κατορθώνει να κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη με το λογοτεχνικό εύρημα του Αστυάνακτα που εμφανίζεται σε κάθε δυσκολία της μικρής Agi και την παίρνει μακριά με τη μορφή ενός γύπα:

«…Μετά, στην ώρα του μαθήματος, καβαλίκευε το γύπα. Σ’ εκείνη τη στέπα, που έφτανε με το γύπα βουτώντας μέσα στα σύννεφα, συναντούσε τα παιδιά του διαλείμματος.»

Μέσω έντονα φορτισμένων συναισθημάτων με βάση την προσωπική αφήγηση της μικρής πρωταγωνίστριας παρατηρούμε συλλογικά τον αγώνα των Ελλήνων μεταναστών για επιβίωση αλλά και την προσπάθεια να βρουν μια ταυτότητα στη νέα τους πατρίδα. Αν καταφέρνουν τελικά να βρουν αυτό είναι ένα άλλο θέμα.

Παράλληλα θίγονται και πολλά άλλα ζητήματα όπως αυτό της διγλωσσίας αλλά και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει ένα μεταναστόπουλο προκειμένου να ορθοποδήσει και να βρει το χώρο του. Μέσα από αυτή την παλινδρόμηση  τονίζεται η προσπάθεια συμφιλίωσης του ατόμου με τις δύο χώρες που κουβαλάει και εν τέλει έρχεται σε πρώτο πλάνο η μακριά πορεία του ατόμου προς την αυτοσυνειδησία.

«Όπως οι μετανάστες, έτσι και οι μεταφράσεις δεν έχουν σύνορα».

«γιατί η μιγκρασιόν είναι ταξίδι με πολλές επιστροφές. Έτσι και το αλαφάβητο είναι μετανάστης που ταξιδεύει, επιστρέφει και φέρνει δώρα. Το «Υ» έχει τις ρίζες του βαθιά στη γη και στο χείλος τη διχάλα, ώστε να σκορπίζει το μάννα του ουρανού στα πέρατα της γης.»

Για πολλά χρόνια η μεταναστευτική ιστορία παρέμενε στα αζήτητα και κάθε προσπάθεια αφήγησης αυτής προέρχεται κυρίως μέσα από τη λογοτεχνία ενώ η επίσημη ιστορία μοιάζει να αγνοεί συστηματικά αυτό το μεγάλο κομμάτι ιστορίας που αποτελεί η ελληνική μετανάστευση και φυσικά όχι τυχαία.

Η συγγραφέας χρησιμοποιώντας συχνά μέσα στην αφήγηση της τον ποιητικό λόγο του Καβάφη προσδιορίζει την ποιητικότητα του γραπτού της ενώ τα αυτοβιογραφικά στοιχεία, η μυθοπλασία και οι ιστορικές αναφορές καθιστούν τη γραφή της από το πρώτο της κιόλας μυθιστόρημα ξεχωριστή.

Η Μπλιούμη μας παρασέρνει με την άμεση και λιτή γραφή της σε ένα γοητευτικό λογοτεχνικό ταξίδι που ωστόσο δίνει τροφή για προβληματισμό, σκέψη και έρευνα. Είναι από τα βιβλία που κατορθώνουν να εκφράσουν μια ολόκληρη γενιά και εποχή και φυσικά συγκινεί γιατί θίγει εκείνες τις αναμόχλευτες πληγές που κουβαλάει κάθε ξενιτεμένος. Η μετανάστευση δεν είναι επιλογή, είναι επιβολή όταν γίνεται για λόγους επιβίωσης και αξιοπρέπειας και δυστυχώς συνεχίζει να ταλανίζει την ελληνική κοινωνία και όχι μόνο  με τη διαρκή αφαίμαξη  από τη χώρα των νέων και ταλαντούχων ανθρώπων το λεγόμενο brain drain για αυτό και το μυθιστόρημα παραμένει εξαιρετικά επίκαιρο.

 

Αγλαΐα Μπουλιούμη

 

Βιογραφικό

Η Αγλαΐα Μπλιούμη γεννήθηκε στη Γερμανία από Έλληνες μετανάστες γονείς. Σπούδασε Γερμανική Φιλολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και αποφοίτησε με «άριστα».

Συνέχισε τις σπουδές της στη Γερμανική Φιλολογία και τη Συγκριτική Γραμματολογία στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου, όπου έκανε και τη διδακτορική της διατριβή με θέμα την σύγχρονη ελληνική και γερμανική μεταναστευτική λογοτεχνία. Αναγορεύτηκε διδάκτορας Γερμανικής Φιλολογίας του Ελεύθερου Παν/μιου του Βερολίνου με βαθμό «άριστα με έπαινο».

Συνέχισε με υποτροφία του γερμανικού πανεπιστημίου τη μεταδιδακτορική της έρευνα με αντικείμενο τη λογοτεχνία των Γερμανών μεταναστών στην Ελλάδα, ενώ παράλληλα δίδασκε στο ίδιο πανεπιστήμιο μαθήματα σχετικά με τη μεταναστευτική λογοτεχνία και τις διαπολιτισμικές σχέσεις. Σπούδασε με τη βοήθεια διαφόρων υποτροφιών, όπως του ΙΚΥ, της DAAD του γερμανικού υπουργείου εξωτερικών, της Daimler Benz, του κληροδοτήματος ADAMAS.

Στην Ελλάδα δίδαξε σε διάφορα πανεπιστήμια, όπως το τμήμα Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ, το Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο, το διατμηματικό μεταπτυχιακό του ΑΠΘ «Σημειωτική, επικοινωνία, πολιτισμός», ενώ σήμερα είναι μόνιμη επίκουρη καθηγήτρια στο τμήμα Γερμανικής Φιλολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.

Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα αφορούν μεταξύ άλλων στη διαπολιτισμική και μεταναστευτική λογοτεχνία, στη σύγχρονη μεταναστευτική λογοτεχνία, στις ελληνογερμανικές σχέσεις, στην ταξιδιωτική λογοτεχνία, στην γερμανική φιλελληνική λογοτεχνία κατά το 1821, τη διδακτική της λογοτεχνίας και της δημιουργικής γραφής.

Έχει συμμετάσχει σε διεθνή και παγκόσμια συνέδρια, ενώ πρόσφατα συνδιοργάνωσε διεθνές συνέδριο με θέμα τον Φαλμεράιερ στο Νότιο Τιρόλο της Βόρειας Ιταλίας. Έχει πολλές μελέτες σε διεθνή περιοδικά και συλλογικούς τόμους, ενώ αριθμεί αρκετές ξένες και ελληνικές μονογραφίες. Η τελευταία της μονογραφία μελετά το έργο της Χέρτα Μύλλερ που έχει λάβει το 2009 το Νόμπελ λογοτεχνίας και βρίσκεται υπό έκδοση από τον εκδοτικό οίκο University Studio Press.

Το «Αποχαιρέτα την τη Στουτγάρδη, Αστυάνακτα», Κέδρος 2022, είναι το πρώτο της μυθιστόρημα.

Είναι παντρεμένη και μητέρα δύο παιδιών.

Αντώνης Μπαλασόπουλος, Νέα κυκλοφορία

Αντώνης Μπαλασόπουλος: Το βιβλίο των χεριών

«Το χέρι μιλά, ακόμα και χωρίς στόμα. Μιλά διαρκώς. Και λέει ιστορίες. Λέει όλη την ιστορία του ανθρώπου. Γιατί η ιστορία του ανθρώπου είναι ιστορία των χεριών του και του τι έμαθαν να κάνουν. Οι κινήσεις τους είναι μνήμες του είδους, αποθηκευμένες στους τένοντες, στα νεύρα, στις φάλαγγες. Γι’ αυτό, τα χέρια γεννιούνται ήδη γερασμένα, με τρεις βασικές ρυτίδες χαραγμένες στις παλάμες τους. Είναι πιο αρχαία απ’ αυτόν ή αυτή που τα φέρει: θυμούνται ήδη την καταγωγή του είδους σε μια πλαστική ικανότητα που απαντάται μόνο στους άμεσους προγόνους και συγγενείς του, στα Πρωτεύοντα θηλαστικά.

Και το χέρι γράφει, όχι μόνο γιατί συσσωρεύει μια μνήμη πέρα απ’ τον εαυτό, αλλά και γιατί είναι το ίδιο γραμμένο, με γραμμές της ζωής, με όρη, με γεωγραφίες ατομικές και μ’ άγνωστα πεπρωμένα, με τη σφραγίδα του μοναδικού στο δακτυλικό αποτύπωμα.

Το χέρι οριοθετεί το ανθρώπινο. Με επισφάλεια, γιατί το χέρι οριοθετεί επίσης και το μη ανθρώπινο, και το απάνθρωπο, που είναι βέβαια μια δυνατότητα του ανθρώπου.

Το Βιβλίο των χεριών είναι το βιβλίο του ανθρώπου, του ανθρώπου που τον φτιάχνουν τα χέρια του, του ανθρώπου που γλιστρά μέσα απ’ τα χέρια του τα ίδια. Μπορεί αυτά που έγραψαν εδώ ανθρώπινα χέρια να ψηλαφίζουν την κλειστή πύλη του ανθρώπου, ψάχνοντας ένα πέρασμα. Μπορεί και να τον αποχαιρετούν, οικεία και αδέκαστα, όπως του πρέπει.»

*

Δείγμα γραφής:

Αυτό που είσαι

Αυτό που είσαι για το χέρι

που σ’ επιθυμεί!

Ένα χωράφι στάρι εσύ

κι αυτό η πυρκαγιά.

Η πέτρα η κωφάλαλη

της στέρνας είσαι,

κι αυτό το σύνταγμα

και η δομή της μνήμης

του νερού.

Της θάλασσας

το μάταιο κύμα μπρος στο σκοπό

της πλώρης, κι αντίστροφα,

της πλώρης ο θρυμματισμός

στου κύματος την κόψη.

Αυτό που είσαι!

Ανάμεσα στα δάχτυλα,

καθώς ανοίγουν

για να σε κλείσουν μέσα

σ’ αυτό το μέγιστο κι ελάχιστο,

είσαι η διαφάνεια του αιθέρα,

πιο διαφανής. Κι είσαι το απόγευμα

τ’ ατέλειωτο, η περιεκτικότητα

σε χρόνο μιας επιδερμίδας.

Πώς χώρεσαν απάνω της

τόσες αναμονές!

Πώς χώρεσαν, στο χέρι

που σ’ αγγίζει, πέντε άστρα

να φανούν ανάμεσα στις γρίλιες!

Θα τ’ άφηνες, το χέρι αυτό,

να κρύψει όλο τον ήλιο.

Θα τ’ άφηνες δύο φεγγάρια

να κλείσει σφαλιστά

κάτω απ’ τα βλέφαρά σου

για να χορεύουνε νερά

χωρίς εσύ να βλέπεις.

Και τι είσαι όταν φεύγει

το χέρι αυτό, που σ’ έναν

παρανομαστή

τέμνει τις διαιρέσεις σου;

Δεν είσαι.

Τη μέρα

σπρώχνεις τα κόκκαλά σου

ν’ ανέβουν το βουνό·

φτιάχνεις ένα είδωλο

υπέρογκο κι αχρείο

από τις υποθέσεις σου.

Τη νύχτα

σαν πουλόβερ

που απρόσεχτα το έπλυναν

μαζεύεις

μες στον ύπνο.

Link: https://bit.ly/3UqDiSw

PEN Greece: Ανοιχτή Πρόσκληση για τον Εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Ποίησης

Απαγγελία Ποιημάτων τη Δευτέρα 20 Μαρτίου 2023 στην Αθήνα

Αγαπητά μέλη, Το  PEN Greece  απευθύνει ανοιχτή πρόσκληση στα μέλη του σωματείου και σε όλους όσοι αγαπούν την ποίηση, σε εκδήλωση στο  Βιβλιοκαφέ Έναστρον, στην Αθήνα, τη Δευτέρα 20 Μαρτίου 2023 στις 19:00 Τιμώντας την ιστορία του, το PEN Greece, το  Πανελλήνιο Σωματείο Λογοτεχνών και Φίλων της Λογοτεχνίας, σας καλεί σε μια εκδήλωση για την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης η οποία υιοθετήθηκε από την Ουνέσκο και γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 21 Μαρτίου όπως την οραματίστηκε το PEΝ International στο Συνέδριό του το 1997 στο Εδιμβούργο.  Όσοι/όσες επιθυμούν να λάβουν μέρος στην εκδήλωση μπορούν να έρθουν με το ποίημα του/της  ή το ποίημα του αγαπημένου/ης τους ποιητή/ ποιήτριας και να μας το διαβάσουν. Θερμή παράκληση το επιλεγμένο ποίημα να μην ξεπερνά σε έκταση μία σελίδα.  Συντονισμός Εκδήλωσης: Δρ. Κωνσταντίνος Μπούρας Ημέρα: Δευτέρα 20 Μαρτίου 2023  και Ωρες:  19:00 Μέρος: Βιβλιοκαφέ Έναστρον, Σόλωνος 101, τκ 106-78, Αθήνα   ***Η εκδήλωση ενδέχεται να μαγνητοσκοπηθεί και να έχει φωτογραφική κάλυψη. Σε περίπτωση που διαφωνείτε, ενημερώστε τον υπεύθυνο στο Έναστρον ώστε να μην συμπεριληφθείτε.         Με εκτίμηση,  Το Διοικητικό Συμβούλιο του PEN Greece    ΠΡΟΕΔΡΟΣ Ντίνα Σαρακηνού ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Κατερίνα Μαλακατέ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ Τέσυ Μπάιλα ΤΑΜΙΑΣ Αγγελική Μποζίκη ΜΕΛΗ   Κωνσταντίνος Μπούρας, Κώστας Στοφόρος, Δημήτρης Φιλελές   Σχετικά με το PEN Greece και το PEN International:    Το PEN Greece είναι το επίσημο παράρτημα του PEN International στην Ελλάδα. Το PEN International ιδρύθηκε το 1921 και είναι ένας από τους μεγαλύτερους διεθνείς οργανισμούς στον χώρο της προώθησης της λογοτεχνίας και της προστασίας της ελευθερίας της έκφρασης. Μεταξύ των μελών του βρίσκονται (ή έχουν βρεθεί κατά καιρούς) μεγάλα ονόματα της λογοτεχνίας και της διανόησης –από τον Τζέιμς Μπόλντουιν, τη Μάργκαρετ Άτγουντ, την Τόνι Μόρισον, τον Φίλιπ Ροθ, τον Τζον Στάινμπεκ, τον Τόμας Μαν και τον Χάινριχ Μπελ, μέχρι τον Τζόζεφ Κόνραντ, τον Άρθουρ Μίλερ, τον Νόρμαν Μέιλερ, τη Σούζαν Σόνταγκ και τον Ντον Ντελίλο. Δραστηριοποιείται σε 100 χώρες με περισσότερα από 140 εθνικά κέντρα.

Πρόσκληση στην παρουσίαση βιβλίου του Σπ. Α. Γεωργίου

 

 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

 

Οι εκδόσεις Κέδρος, ο Σύλλογος Κρανιωτών Λάρισας και περιχώρων “H Ξηροκρανιά“, 

ο Σύνδεσμος Φιλολόγων Ν. Λάρισας, το Πολιτιστικό Κέντρο Εκπαιδευτικών 

Ν. Λάρισας ΠΟ.ΚΕ.Λ και 

το Βιλιοπωλείο Καλτσάς παρουσιάζουν το μυθιστόρημα 

της Αγλαΐας Μπλιούμη,

«Αποχαιρέτα την τη Στουτγάρδη, Αστυάνακτα»,

την Κυριακή 19 Μαρτίου 2023 και ώρα 11:30 π.μ,

στην αίθουσα του Συλλόγου Κρανιωτών Λάρισας (Καραθάνου 33, Λάρισα).

Ένα μυθιστόρημα για την ευρωπαϊκή ταυτότητα των Ελλήνων μέσα από την ματιά ενός παιδιού δεύτερης γενιάς μεταναστών στη Γερμανία. "Τι είναι η ελληνικότητα" και "ποια χαρακτηριστικά μας κάνουν Έλληνες;" είναι τα κεντρικά ερωτήματα που στηρίζουν την επαναδιαπραγμάτευση της ελληνικής ταυτότητας με διασπορικούς όρους. Μέσα από απλές καθημερινές ιστορίες καυτηριάζονται τα εκπαιδευτικά συστήματα σε Γερμανία και Ελλάδα, ο ρατσισμός της καθημερινότητας, ο σχολικός εκφοβισμός.

Και μέσα σε όλα αυτά αφηγήσεις από την Θεσσαλία και την Κρανιά-Ελασσόνας, ενδεικτικές του μετασχηματισμού της ελληνικής κοινωνίας.

Η Αγλαΐα Μπλιούμη γεννήθηκε στη Στουτγάρδη της Γερμανίας από Έλληνες γονείς μετανάστες και κατάγεται από την Κρανιά Ελασσόνας. Υπηρετεί ως μόνιμη Επίκουρη Καθηγήτρια στο τμήμα Γερμανικής Φιλολογίας του ΕΚΠΑ.

Για τη συγγραφέα θα μιλήσει η εκπαιδευτικός και συγγραφέας Χρύσα Μαστοροδήμου, ενώ για το μυθιστόρημα η φιλόλογος Αθηνά Καραλοπούλου.

Ακολουθεί η ανάγνωση αποσπασμάτων από τους Αργύρη Γιουρούκη, εκπαιδευτικό-ποιητή, Ευαγγελία Γούπου, συνταξιούχο εκπαιδευτικό, και τη συγγραφέα.

 

 

Από το Δ.Σ των συλλόγων

 

 

Οι ποιητές για το τραγικό δυστύχημα των Τεμπών

Εξάρχου Δήμητρα

" Τέλη Φλεβάρη "

Τέλη Φλεβάρη

του είκοσι τρία.

Μετωπική σύγκρουση

δύο αμαξοστοιχιών.

Και η κοιλάδα των Τεμπών

σπαρμένη πολυάριθμες

καμένες λαμαρίνες.

Μάνα , μη βάζεις

το κακό στο νου σου.

Και επιτέλους σταμάτα να φτιάχνεις

σφιχτοδεμένους κότσους στα μαλλιά σου.

Άλλωστε , μην ξεχνάς.

Η ζωή είναι γλυκιά.

Άφησε λοιπόν να θηλάζουν

το πρωτόγαλα του ουρανού σου

τα αγιασθήτω των κατανυκτικών

ανορθόγραφων ρυτίδων σου

που μοιάζουν θαρρείς

με βυζαντινές νωπογραφίες.

Μη φοβάσαι !

Δεν πρόκειται να χαθώ.

Θα δείξω στους διασώστες

τα ταξιδιωτικά έγγραφά μου.

Ορίστε παρακαλώ

έχω ταυτότητα

ανθισμένου ουρανού.

Μάνα , μη βάζεις

το κακό στο νου σου.

Άλλωστε , μην ξεχνάς.

Πάντα δεμάτιαζα

καλοντυμένες πανσελήνους.

Νίκος Αντ. Πουλινάκης

ΣΤΗΝ ΚΟΙΛΑΔΑ ΤΟΥ ΠΡΩΙΜΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ

Άκου το αεράκι του Μάρτη, πόσο θλιμμένα τραγουδάει για αυτούς

που δεν πρόλαβαν

να πιάσουν το χέρι

της ελπιδοφόρας Άνοιξης! Πέτρωσε το μυαλό μας επάνω στην κοφτερή επιφάνεια

της μνήμης τους.

Οι θύμησες των αδικοχαμένων

στιγμών τους

θα στοιχειώνουν για πάντα

την σκοτεινή κοιλάδα

του πρώιμου θανάτου τους.

Χρήστος Ντικμπασάνης

ΜΗΔΕΝΙΚΗ ΑΝΟΧΗ

Άκου μηδέν.

Μην παίζεις με τα νεύρα μας.

Γυρίζουμε σαν σφήκες στην περίμετρο

κι ούτε μια τρύπα να χυθούμε στο κενό σου.

Ο κόσμος μινιατούρα πλαστική

χωράει στους καθρέφτες του κρανίου σου

κι εσύ κυλάς περίκλειστο

στον άφορο κατήφορο του χρόνου.

Πλασμένοι κατ' εικόνα και ομοίωση

άσε να πλεύσουμε χωρίς αναστολές

εντός σου ως τη ζώνη του λυκόφωτος

ξηλώνοντας τις ζώνες ασφαλείας.

Κι ύστερα άνοιξε μια τρύπα στο νερό

να μας αδειάσεις στης μονάδας την ακτή

να νιώσουμε γενναίοι στη σκιά της.

Μελιτάς Χάρης

"Να μη μιλάς"

Μου είπες

"Βλάκα! Όλη η χώρα μοιρολογάει

Όλη η χώρα φτιάχνει ποιήματα

Ποιο το όφελος;

Γκρέμισέ τους!"

Εύκολα λόγια

Ωραία το ξέρω

Πάντα το 'ξερα πως από κάτω χάσκει γκρεμός

Εντάξει!

Να κλείσω τον πόνο μέσα

Και να τον κάνω ουρλιές κι οργή

Ωραία να πολεμήσω ν' αλλάξει ο κόσμος

Ποιον να πολεμήσω;

Πες μου τι να κάνω για να γλυτώσω το μέλλον;

Πες μου! ΠΕΣ ΜΟΥ!

Μας προδώσαν όλοι

Ούτε εσύ ξέρεις, έξυπνε, να μου δείξεις το δρόμο

Tην άλλη δε μου' πες "Πάμε κι όπου βγει;"

Σκύλλα και Χάρυβδη

Μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα

Μόνο πανικόβλητος μια προς το γκρεμό και μια προς το ρέμα μπορείς να τρέχεις

Έτσι για να 'χεις μια παρηγοριά πως κινείσαι

Όπως ο ποντικός στη φάκα πριν η γριά να του ρίξει ανηλεώς οινόπνευμα και να τον πυρπολήσει

Ακούω ακόμα τις κραυγές του

Νομίζεις πως είσαι καλύτερος;

Λίγο πριν την κραυγή είσαι

Λίγο πριν την εξόντωση διά της αναφλέξεως

Παρανάλωμα είσαι κι εσύ, έξυπνε!

Άσε με να κάτσω κάτω, κουράστηκα!

Άσε με να κλάψω...

Μου σκοτώσαν την ελπίδα

Βελησσαρίου Χρύσα

©ChryssaV.2023

Συνάντησα τον πατέρα

που έχασε το παιδί του

ποτέ δεν έχω παραδεχθεί

ότι πέθανε ο γιός μου , μου είπε

για να συνεχίσω να ζώ

πίστεψα ότι έφυγε στο εξωτερικό

του γράφω κάθε μέρα γράμματα

μα αυτά γυρίζουν πίσω

δεν τον βρίσκουν ποτέ στο σπίτι

μάλιστα λέμε με την γυναίκα μου

να τον επισκεφτούμε τα Χριστούγεννα

να πάρουμε το τραίνο

και να τον συναντήσουμε

θα κάνει κρύο εκεί

λέει η μητέρα του

να πάρω το παλτό του

για να μην κρυώνει

Ξένος Διονύσιος

Ένα τρένο η ελπίδα

που πέφτει κατευθείαν στο γκρεμό

είδα τα μάτια σου να με κοιτούν

σαν έφευγες

είχαν μια άγρια χαρά

λες και πήγαινες να συναντήσεις

την παλιά σου αγάπη

Ένα τρένο η ελπίδα

τι γοργά που χάθηκε;

ένιωσα την οργή σου

να με ακολουθεί

και τώρα ελπίδα δεν έχω

μόνο θυμό

και χρέος

να μη σωπαίνω ...

Μαστοροδήμου Χρύσα

ΒΑΤΟΠΟΥΛΟΣ ΝΙΚΟΣ, ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ, ΛΑΡΙΣΑ

«Ένα παιδί μεγαλώνει στην Αθήνα 1934-1944» του Νίκου Βατόπουλου στη Λογοτεχνική Γωνία

Η Αντιδημαρχία Πολιτισμού & Επιστημών του Δήμου Λαρισαίων, το περιοδικό ΘΡΑΚΑ, το ΠΟΚΕΛ, το βιβλιοπωλείο ΚΑΛΤΣΑΣ και οι εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ διοργανώνουν την παρουσίαση του νέου βιβλίου του Νίκου Βατόπουλου «Ένα παιδί μεγαλώνει στην Αθήνα 1934-1944», την Τρίτη 28 Φεβρουαρίου 2023 στις 19:00 στη Λογοτεχνική Γωνία (Γαληνού και Φαρμακίδου, Λάρισα).

Για το βιβλίο θα μιλήσει ο γιατρός και ποιητής Κώστας Λάνταβος και η εκπαιδευτικός και συγγραφέας Χρύσα Μαστοροδήμου.
Ο Νίκος Βατόπουλος θα απαντήσει σε ερωτήσεις του κοινού και θα υπογράψει αντίτυπα του βιβλίου του.

Συντονιστής: Ντίνος Κοντοκώστας, δημοσιογράφος.

Θα προλογίσουν οι: Πάνος Σάπκας, αντιδήμαρχος Πολιτισμού και Επιστημών Δήμου Λαρισαίων, Θάνος Γώγος, ποιητής, εκδότης, διευθυντής του Πανθεσσαλικού Φεστιβάλ Ποίησης.

Με αφετηρία το ημερολόγιο που κρατούσε ο πατέρας του ως παιδί και έφηβος από το 1934 ως το 1944, ο Νίκος Βατόπουλος ξετυλίγει μια διπλή αφήγηση μέσα στον χρόνο.

Μαζί με την καθημερινότητα, έρχονται στο φως διαδρομές μέσα στην Αθήνα, τα σχολικά χρόνια στη Λεόντειο Πατησίων, ο συνοικιακός αθλητισμός γύρω από το «Σπόρτιγκ», τα μπάνια στο Φάληρο, τα ταξίδια με καΐκι ως το Άστρος, η εξερεύνηση του παραμυθένιου τοπίου στις όχθες του Κηφισού.

Όλα αυτά συνθέτουν μια διαφορετική εμπειρία της αστικής διαβίωσης και δίνουν τροφή για σκέψη για τις ανάγκες της απλής ζωής, για το δικαίωμα στην ευτυχία, για τη σταδιακή ενηλικίωση μέσα από τα σκοτεινά χρόνια της Κατοχής.

Με την Αθήνα πρωταγωνίστρια, το ημερολόγιο αυτό είναι ένα από τα σπάνια γραπτά τεκμήρια γραμμένα από παιδί ή έφηβο στα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του ’40, και δίνει το έναυσμα για σύγκριση, μελέτη, αναστοχασμό.

*
Απόσπασμα από το βιβλίο

Οι μεγάλες αφηγήσεις είναι υποκειμενικές. Αλλά και οι ελάσσονες, οι μικρές, αυτές που ξεχάστηκαν σε τετράδια, τεφτέρια, κατάστιχα, κόλες διαγωνίσματος, φύλλα αλληλογραφίας. Όπως όσα άφησε ο πατέρας μου με το μολύβι του και τα ανορθόγραφα γράμματά του και αργότερα με το καφετί μελάνι και την καλλιγραφία του γυμνασιόπαιδα. Όλες οι αφηγήσεις όμως, είτε είναι αυθόρμητες και αβίαστες είτε προσεκτικά σχεδιασμένες, βάφονται με το χρώμα του συναισθήματος, ακόμα και όταν τεκμηριώνονται ως αντικειμενικές.

Ο Νίκος Βατόπουλος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1960. Από το 1988 εργάζεται στην εφημερίδα Η Καθημερινή ως δημοσιογράφος, στο πολιτιστικό τμήμα. Έχει ειδικευτεί στην ιστορία της Αθήνας και σε θέματα αστικού πολιτισμού.
Στα ερευνητικά του ενδιαφέροντα περιλαμβάνονται η φωτογραφική καταγραφή της Ελλάδας, η ιστορία των αστικών κέντρων, η αρχιτεκτονική του 19ου και του 20ού αιώνα, η ιστορία των εντύπων και οι διαδρομές των σκαπανέων της φωτογραφίας.
Ειδική ερευνητική ενότητα αποτελεί η μη καταγεγραμμένη μικροϊστορία και η «ανεπίσημη» πόλη.
Έχει λάβει μέρος σε εικαστικές εκθέσεις ως φωτογράφος και έχει διοργανώσει το πρότζεκτ «Η Αθήνα της δεκαετίας του ‘60» (Ελληνοαμερικανική Ένωση, 2014).
Έχει συμμετάσχει στα συλλογικά έργα: «Φωτογραφικόν Πρακτορείον ”Δ. Α. Χαρισιάδης”» (Μουσείο Μπενάκη, 2009), «Γιώργος Ζογγολόπουλος» (Ίδρυμα Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή, 2016) και «18 κείμενα για τον Γιάννη Μαρή» (Πατάκης, 2016).

Από τις εκδόσεις Μεταίχμιο κυκλοφορούν τα βιβλία του: Περπατώντας στην Αθήνα, Μικροί δρόμοι της Αθήνας, Όπου και να ταξιδέψω, Στο βάθος του αιώνα, όπως και η αγγλική έκδοση Walking in Athens

Χάρης Μελιτάς, Ποίηση

έργο: Εξάρχου Δήμητρα

ΚΑΡΕ ΤΗΣ ΜΟΙΡΑΣ

Έβγαλε απ' την τσέπη του

μια φαγωμένη τράπουλα

έκοψε, ανακάτεψε κι άρχισε να μοιράζει.

Του Γιάννη, του Ντίνου, του Έκτορα, δικό του.

Και πάλι.

Του Γιάννη, του Ντίνου, του Έκτορα, δικό του...

''Κύριε'', τον έκοψε ο σερβιτόρος

''δεν βρίσκεστε στο καφενείο της γειτονιάς

ασχημονείτε σε κυλικείο νεκροταφείου.''

Μάζεψε ντροπιασμένος τα χαρτιά

ασπάστηκε τον γιο του μακαρίτη

και χύθηκε στα κύματα του δρόμου.

Πού να τους εξηγήσει τέτοιες ώρες

για το θεριό θανατικό του τελευταίου χρόνου;

Ο Γιάννης έφυγε προχθές από καρδιά

ο Ντίνος τις προάλλες στην εγχείρηση

ο Έκτορας ανήμερα Χριστούγεννα

όσο γι' αυτόν

είχε πεθάνει απ' το Φθινόπωρο

κι ας μην το είχε πει ούτε στο σπίτι.

Έστησε τα κομμάτια του στη γέφυρα

έκοψε, ανακάτεψε κι άρχισε να μοιράζει.

Του Γιάννη, του Ντίνου, του Έκτορα, δικό του.

Και πάλι.

Του Γιάννη, του Ντίνου, του Έκτορα...

Μελιτάς Χάρης

PEN INTERNATIONAL Ουκρανία: Έτος εγκλημάτων πολέμου αλλά και αποφασιστικότητας

24 Φεβρουαρίου: Σήμερα συμπληρώνεται ένας χρόνος από τότε που η Ρωσική Ομοσπονδία εξαπέλυσε στρατιωτική εισβολή πλήρους κλίμακας στην Ουκρανία.     Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, 7.199 άμαχοι έχουν σκοτωθεί και 11.756 τραυματίστηκαν, αν και οι πραγματικοί αριθμοί είναι πιθανότατα πολύ υψηλότεροι. Πολλοί δηλώνονται ακόμη ως αγνοούμενοι. Πάνω από 14 εκατομμύρια άνθρωποι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους. Πάνω από 2,8 εκατομμύρια Ουκρανοί βρίσκονται στη Ρωσική Ομοσπονδία και τη Λευκορωσία∙ οι περισσότεροι εκτοπίστηκαν βίαια.   Σε αυτήν την τραγική επέτειο, το PEN International καλεί για άλλη μια φορά τις ρωσικές αρχές να τερματίσουν αμέσως και άνευ όρων τον καταστροφικό τους πόλεμο εναντίον της Ουκρανίας. Οι συνοπτικές εκτελέσεις, οι εξαναγκαστικές εξαφανίσεις, τα βασανιστήρια, οι αναγκαστικές απελάσεις ισοδυναμούν με εγκλήματα πολέμου. Η σκόπιμη στοχοποίηση κατοικημένων περιοχών και σταθμών παραγωγής ενέργειας έχει εκθέσει εκατομμύρια Ουκρανούς σε ακραίες κακουχίες, καθώς αναγκάζονται να υπομείνουν συνθήκες παγετού και δεν μπορούν να έχουν πρόσβαση σε ζωτικές υπηρεσίες. Οι πυρηνικές απειλές είναι απαράδεκτες. Η απόδοση ευθυνών για εγκλήματα πολέμου είναι ζωτικής σημασίας. Όλοι οι υπεύθυνοι πρέπει να προσαχθούν στη δικαιοσύνη, δήλωσε ο Germán Rojas, Επικεφαλής της Επιτροπής Συγγραφέων για την Ειρήνη του PEN International.   Καθώς ο πόλεμος του Πούτιν εναντίον της Ουκρανίας μαίνεται, νέα στοιχεία για φρικαλεότητες που διέπραξαν οι ρωσικές δυνάμεις έρχονται στο φως. Η σεξουαλική βία χρησιμοποιείται ως όπλο πολέμου, κυρίως εναντίον των γυναικών, συμπεριλαμβανομένων των κοριτσιών και των ηλικιωμένων γυναικών. Μέλη της οικογένειας αυτών έχουν κατά καιρούς αναγκαστεί να γίνουν μάρτυρες των εγκλημάτων. Οι επιζώντες πρέπει να έχουν πρόσβαση στη δικαιοσύνη και να προστατεύονται από επανατραυματισμούς ή οποιαδήποτε είδους μορφή βίας, δήλωσε η Zoë Rodriguez, Επικεφαλής της Επιτροπής Γυναικών Συγγραφέων του PEN International.   Συγγραφείς και δημοσιογράφοι στοχοποιήθηκαν, απήχθηκαν, δέχτηκαν επιθέσεις και σκοτώθηκαν   Τουλάχιστον 13 Ουκρανοί και ξένοι δημοσιογράφοι και εργαζόμενοι στα μέσα ενημέρωσης σκοτώθηκαν από τις 24 Φεβρουαρίου 2022 ενώ εκτελούσαν τα επαγγελματικά τους καθήκοντα. Στις 28 Νοεμβρίου 2022, η ανάλυση DNA επιβεβαίωσε ότι το πτώμα που βρέθηκε στον τάφο N.319 στο δάσος του Izium, στην Ανατολική Ουκρανία, ήταν του Ουκρανού συγγραφέα Volodymyr Vakulenko. Η είδηση ότι είχε απαχθεί για πρώτη φορά δημοσιεύτηκε τον Απρίλιο, αλλά οι πληροφορίες για τη μοίρα του έγιναν γνωστές μόνο αφού ο ουκρανικός στρατός ανακατέλαβε το Izium από τις ρωσικές δυνάμεις. Στα εδάφη που ελέγχεται από ρωσικές δυνάμεις και συνδεδεμένες με αυτές ένοπλες ομάδες, πολίτες-δημοσιογράφοι και ακτιβιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων συνεχίζουν να κρατούνται πίσω από τα κάγκελα για λόγους πολιτικά υποκινούμενους. Ο δημοσιογράφος και ακτιβιστής των Τατάρων της Κριμαίας Server Mustafayev κρατείται στη Ρωσική Ομοσπονδία, κατά κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου.   Το PEN International καταδικάζει απερίφραστα τις απειλές κατά της ζωής και της ασφάλειας των συγγραφέων και των δημοσιογράφων που προκύπτουν από την εισβολή της Ρωσικής Ομοσπονδίας στην Ουκρανία και κάνει έκκληση να προσαχθούν στη δικαιοσύνη οι υπεύθυνοι. Οι ρωσικές αρχές πρέπει να απελευθερώσουν αμέσως και άνευ όρων όλους όσοι κρατούνται αποκλειστικά για την ειρηνική έκφραση των απόψεών τους. Η διεθνής κοινότητα θα πρέπει να αυξήσει την υποστήριξη για να διασφαλίσει τη βιωσιμότητα των μέσων ενημέρωσης στην Ουκρανία και να κάνει ό,τι περνά από το χέρι της για να επιτραπεί στους Ουκρανούς δημοσιογράφους και στα μέσα ενημέρωσης που εξορίστηκαν να συνεχίσουν το έργο τους, δήλωσε η Ma Thida, Επικεφαλής της Επιτροπής Συγγραφέων στη Φυλακή του  PEN International.     Εγκλήματα κατά της πολιτιστικής κληρονομιάς  Μουσεία, βιβλιοθήκες και αρχεία σε όλη την Ουκρανία έχουν δεχθεί συνεχείς επιθέσεις. Οι ρωσικές δυνάμεις καταστρέφουν σκόπιμα ιστορικούς χώρους και λεηλατούν και διακινούν λαθραία πολιτιστικά αγαθά, εγκλήματα που οι ουκρανικές αρχές έχουν περιγράψει ως επίθεση κατά της ίδιας της ταυτότητάς τους. Μέχρι την 1η Φεβρουαρίου 2023, η UNESCO είχε επαληθεύσει ζημιές σε 238 πολιτιστικούς χώρους. Στις κατεχόμενες περιοχές της Ουκρανίας, επιβάλλονται «ρωσικά πρότυπα» στα τοπικά σχολεία, με τη σταδιακή κατάργηση της διδασκαλίας της ουκρανικής γλώσσας, ιστορίας και λογοτεχνίας.  To PEN International ανησυχεί για το μέγεθος της καταστροφής και της λεηλασίας της ανεκτίμητης πολιτιστικής κληρονομιάς της Ουκρανίας από τις ρωσικές δυνάμεις και στέκεται στο πλευρό των πολλών καλλιτεχνών και πολιτιστικών παραγόντων που συνεχίζουν το έργο τους παρά τις αντιξοότητες. Καθώς οι ουκρανικές αρχές εργάζονται ακούραστα για την προστασία της πολιτιστικής τους κληρονομιάς, η διεθνής κοινότητα πρέπει να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στην υποστήριξη της Ουκρανίας για την καταγραφή τέτοιων επιθέσεων. Ο πολιτισμός πρέπει να βρίσκεται στο επίκεντρο των προσπαθειών ανοικοδόμησης και ανάκαμψης, δήλωσε o Urtzi Urrutikoetxea, Επικεφαλής της Επιτροπής Μετάφρασης και Γλωσσικών Δικαιωμάτων του PEN International.     H Ουκρανική αποφασιστικότητα   Παρά τις πιο δύσκολες συνθήκες,  το PEN Ukraine συνεχίζει το πρωτοποριακό του έργο: #DialoguesOnWar, Words and Bullets, Here-and-Now: Stories of Journalists at War, #SolidarityWords και μια σειρά από εκθέσεις φωτογραφίας,  που μεταξύ άλλων, όλα έχουν στόχο στην αποτύπωση των εμπειριών του πολέμου και στην αντιμετώπιση της ρωσικής παραπληροφόρησης.  Ο πολιτισμός δεν έρχεται όταν «όλα τα άλλα ζητήματα έχουν λυθεί». Δεν έρχεται όταν παρέχεται ασφάλεια και όταν η άνεση είναι εγγυημένη. Ο πολιτισμός είναι μια υπαρξιακή απάντηση στη βαθύτερη εμπειρία μας ως ανθρώπινα όντα, συχνά όταν ακροβατούμε μεταξύ ζωής και θανάτου. Ο πόλεμος είναι τραγικός και  ο πολιτισμός είναι συχνά μια από τις σπάνιες ευκαιρίες που έχουμε για να ξεπεράσουμε την υπαρξιακή σιωπή που προκαλεί ο πόλεμος. Ο ουκρανικός πολιτισμός σήμερα αγωνίζεται ενάντια στον εχθρό, όπως και ολόκληρη η κοινωνία, αλλά πιστεύω ότι αυτός ο αγώνας θα οδηγήσει όχι μόνο στη νίκη της Ουκρανίας και του ελεύθερου κόσμου, αλλά και στη νίκη της ζωής ενάντια στο θάνατο. Ο πολιτισμός δεν μπορεί να μας απαλλάξει από τον πόνο – αλλά μπορεί να βοηθήσει τα ανθρώπινα όντα να είναι νικητές στους αγώνες τους, δήλωσε ο Volodymyr Yermolenko, Πρόεδρος του PEN Ουκρανίας.   Σήμερα, δηλώνουμε ξανά την υποστήριξή μας στους φίλους μας στο PEN Ουκρανίας και σε όλους όσοι επλήγησαν από τον πόλεμο στην Ουκρανία. Το μήνυμά μας προς τη διεθνή κοινότητα είναι σαφές. Τα κράτη πρέπει να υποστηρίξουν όλες τις προσπάθειες για να διασφαλίσουν τη λογοδοσία για παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου που διαπράττονται στην Ουκρανία και να εργαστούν συλλογικά για την αποκατάσταση, αποζημίωση και επανόρθωση για παραβιάσεις του παρελθόντος και την πρόληψη περαιτέρω παραβιάσεων, δήλωσε ο Burhan Sonmez, Πρόεδρος του PEN International.