ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
Ο Κωνσταντίνος Λίχνος, γεννήθηκε στον Αστακό Αιτωλ/νίας και αποφοίτησε «Μηχανικός Πληροφορικής & Επικοινωνιών». Είναι συνεργάτης των εκδόσεων «Γράφημα», Αντιπρόεδρος του Φιλολογικού Ομίλου Ελλάδος, και Συντάκτης Πεζογραφίας, Δοκιμίων και Ποίησης στο τριμηνιαίο έντυπο περιοδικό «Λογοτεχνικό Δελτίο». Έχει διακριθεί σε πολυάριθμους λογοτεχνικούς διαγωνισμούς, ενώ δοκίμια και διηγήματά του συμπεριλήφθηκαν σε ανθολογίες, από τους εκδοτικούς οίκους: «Σύγχρονη Εποχή», «Άπαρσις», «Κέφαλος», «Διάνοια» και «Γράφημα». Τον Σεπτέμβριο του 2021 κυκλοφόρησε το μυθιστόρημά του «www.dialogos.gr».
Τον Αύγουστο του 2022 κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Γράφημα, και υπό την αιγίδα του Φιλολογικού Ομίλου Ελλάδος, η συλλογή διηγημάτων του «Αδιέξοδοι καιροί». Τον Οκτώβρη του ίδιου έτους, κυκλοφόρησε υπό την αιγίδα της ΚΕΔΗΞ το παραμύθι «Ανοσοήρωες εναντίον Μικροβλαβερούληδων» (που τιμήθηκε με το βραβείο Κοινωνικής προσφοράς). Το 2023 κυκλοφόρησε η νουβέλα του με τίτλο «Διάστρεμμα» και το φιλοσοφικό δοκίμιο με τίτλο «Μετανεωτερικότητα και ρεαλισμός» (εκδ. Γράφημα).
κε Λίχνο παρά το νεαρό της ηλικίας σας έχετε στο ενεργητικό σας αρκετά βιβλία και είστε ήδη αντιπρόεδρος του Φιλολογικού Ομίλου Ελλάδος. Διάβασα πρόσφατα το έργο σας «Διάστρεμμα», ένα δυνατό κοινωνικό ψυχογράφημα, αλλά έχετε στο ενεργητικό σας βιβλία προσωπικά και συλλογικά. Θα ήθελα να αναφερθείτε στο είδος και το περιεχόμενο των δημοσιευμένων έργων σας για να σας γνωρίσουμε καλύτερα.
Τα τελευταία προσωπικά μου έργα, στα οποία θεωρώ πως αξίζει και να σταθούμε, είναι η συλλογή διηγημάτων με τίτλο «Αδιέξοδοι καιροί», η νουβέλα «Διάστρεμμα» στην οποία αναφερθήκατε, και το φιλοσοφικό δοκίμιο με τίτλο «Μετανεωτερικότητα και ρεαλισμός». Παρότι έχω ασχοληθεί και με το μυθιστόρημα, τα πεζογραφήματα μικρής φόρμας, διήγημα και νουβέλα, μου έδωσαν τη δυνατότητα της περιεκτικής αποτύπωσης, ειδικής εστίασης και πολύπλευρης ανάδειξης κοινωνικών ζητημάτων, ιδιαίτερα στις πρώτες μου συγγραφικές απόπειρες, όπου η μυθιστορηματική πολυπλοκότητα θα αποδεικνυόταν μεγαλύτερη πρόκληση.
Πρόκειται για έργα κοινωνικού ρεαλισμού, στα οποία, η επιλογή των θεμάτων με τα οποία καταπιάστηκα, έγινε με γνώμονα την κοινωνική τους σημασία. Στα διηγήματα της συλλογής μου, ασχολούμαι με φαινόμενα όπως η ανεργία, οι σύγχρονες εργασιακές και οικονομικές αντιξοότητες, οι ψυχολογικές συνέπειες του σύγχρονου τρόπου ζωής, το προσφυγικό κ.α. Ενώ στη νουβέλα «Διάστρεμμα», ασχολήθηκα με τη θέση της γυναίκας στη σύγχρονη κοινωνία, και τις ιδιαίτερες δυσκολίες που αντιμετωπίζει το γυναικείο κοινωνικό υποκείμενο στις υπάρχουσες συνθήκες, δεδομένου του κοινωνικού ρόλου που έχει επωμιστεί.
Όσον αφορά τα συλλογικά έργα στα οποία έχω συμμετάσχει, κατά κύριο λόγο, πρόκειται για τόμους πεζογραφίας, ποίησης και δοκιμίων, που προκύπτουν από τη συλλογική δραστηριότητα του Φιλολογικού Ομίλου Ελλάδος. Οι συλλογικοί τόμοι ποίησης και πεζογραφίας που εκδίδουμε, αποτελούν πρακτική εφαρμογή των τεχνικών αρχών του δομημένου ρεαλισμού, τεχνοτροπίας που αποτελεί θεωρητική και πρακτική κατασκευή του Ομίλου. Πρόκειται, δηλαδή, για συλλογή διηγημάτων ή ποιημάτων, τα οποία έχουν δημιουργηθεί από μέλη του ομίλου με τη χρήση της ίδιας τεχνοτροπίας και με κοινή θεματική σε κάθε ξεχωριστή έκδοση (αναφέρω ενδεικτικά τον συλλογικό τόμο ποίησης «Άφησέ με να ‘ρθω μαζί σου – Στο κατώφλι της φυματίωσης, Σανατόριο Σωτηρία 1902-1930», και τον συλλογικό τόμο πεζογραφίας «Πατησίων και Βερανζέρου γωνία - Αθήνα, 1960-1970», Εκδόσεις Γράφημα 2023)
Το ύφος σας και το περιεχόμενο έχει έντονο το στοιχείο του ρεαλισμού αλλά συνάμα στηλιτεύει και πολιτικοκοινωνικές καταστάσεις. Ποιο ήταν το εναρκτήριο λάκτισμα για να ασχοληθείτε με τη συγγραφή;
Η λογοτεχνία αποτελεί μια γλωσσικά επεξεργασμένη και αισθητικά μορφοποιημένη παρέμβαση στα κοινωνικά πράγματα, συμβάλει στη διαμόρφωση των συνειδήσεων και αναπροσαρμόζει τον τρόπο που ερμηνεύουμε τη ζωή και τους εαυτούς μας, επηρεάζοντας έτσι και την κοινωνική εξέλιξη.
Ρεαλιστική γραφή χωρίς αναφορά στις υλικές συνθήκες και τις κοινωνικοπολιτικές καταστάσεις δεν μπορεί να νοηθεί· όπως δεν μπορεί να νοηθεί και λογοτεχνικό έργο, το οποίο δεν είναι ενταγμένο στις κοινωνικές διεργασίες και δε χαρακτηρίζεται από σαφή ιδεολογική τοποθέτηση απέναντι στα πράγματα.
Η προσωπική μου προσπάθεια για κατανόηση και ερμηνεία των κοινωνικών φαινομένων, που με ώθησε στη μελέτη της φιλοσοφίας και των κοινωνικών επιστημών, σε συνδυασμό με την αγάπη μου για το βιβλίο, με οδήγησαν στη μελέτη των θεωρητικών ζητημάτων της λογοτεχνίας, και στη συγγραφή.
Θεωρείται ότι η συγγραφή είναι μια κοινωνική πράξη;
Η λογοτεχνία, αποτελεί μορφή ιδεολογικής αποτύπωσης της πραγματικότητας και τόπο παρέμβασης στο κοινωνικό γίγνεσθαι. Είναι πράξη πολιτική, μέσα από την οποία αναπαράγεται ο πραγματικός κόσμος, είτε ως σύνολο πεποιθήσεων και παραδοχών, οι οποίες υποστηρίζουν την επικρατούσα ιδεολογική πρόσληψη των πραγμάτων, είτε ως προσπάθεια δόμησης μιας ιδεολογικής αντιπρότασης (υποσκάπτοντας και ανακατασκευάζοντας τις συλλογικές βεβαιότητες).
Ακόμη και όταν αποφεύγει τον πολιτικό σχολιασμό και αρνείται να αναμετρηθεί με την κυριαρχούσα θεώρηση της ζωής, δεν παύει να πραγματοποιεί μια καθαρά πολιτική επιλογή· η οποία, βέβαια, την καθιστά πλήρως ενσωματωμένη στο κυρίαρχο ιδεολογικό πλαίσιο της εποχής της, και, από κάθε άποψη, τη μετατρέπει σε κακή «λογοτεχνία», δηλαδή, μια ανώδυνη και άσκοπη παρέμβαση στον δημόσιο λόγο.
Μιλήστε μας για την ενασχόληση σας με το Φιλολογικό Όμιλο.
Ο Φιλολογικός Όμιλος Ελλάδος συγκροτήθηκε με σκοπό να αποτελέσει λογοτεχνική σχολή, η οποία θα δημιουργήσει μια νέα λογοτεχνική παράδοση, συμβάλλοντας στην αναθεώρηση τόσο των οπτικών ερμηνείας της λογοτεχνικής δημιουργίας, όσο και στην ανανέωση της λογοτεχνικής παραγωγής, παρεμβαίνοντας στην τελευταία μέσω της εκδοτικής μας δραστηριότητας, η οποία χαρακτηρίζεται από την εφαρμογή της νέας τεχνοτροπίας που έχουμε κατασκευάσει, αυτής του «δομημένου ρεαλισμού».
Ως αντιπρόεδρος του Φιλολογικού Ομίλου, συμμετέχω στις συλλογικές εκδόσεις πεζογραφίας και ποίησης του ομίλου, όπου εφαρμόζεται η τεχνοτροπία του «δομημένου ρεαλισμού», καθώς και στην επεξεργασία των θέσεων μας γύρω από τα θεωρητικά και πρακτικά ζητήματα της λογοτεχνίας, οι οποίες παρουσιάζονται σε έντυπες εκδόσεις (όπως «Μανιφέστο/Δυο σχολές του ρεαλισμού», εκδόσεις Γράφημα 2022, και «Τι είναι ο δομημένος ρεαλισμός», εκδόσεις Γράφημα 2023).
Ως υπεύθυνος του τμήματος εκμάθησης του Ά επιπέδου της τεχνοτροπίας του Δομημένου ρεαλισμού, και εφαρμογής του στον ποιητικό και πεζογραφικό λόγο, πραγματοποιώ εβδομαδιαία μαθήματα στα μέλη του Ομίλου που ανήκουν στο συγκεκριμένο τμήμα. Μέσω των εργασιών που αναλαμβάνουν τα μέλη του τμήματος και υπό την επίβλεψη μου κατά την πορεία του εξαμήνου, προκύπτουν οι συλλογικές μας εκδόσεις (όπως για παράδειγμα, η Ποιητική συλλογή δομημένου ρεαλισμού Α' επιπέδου τεχνοτροπίας: «Δώδεκα ώρες στον ήλιο, Μακρόνησος, 1947-1957», εκδόσεις Γράφημα 2023).
Επίσης, ως υπεύθυνος του τμήματος πεζογραφίας και μέλος της συντακτικής επιτροπής, του τριμηνιαίου λογοτεχνικού περιοδικού που εκδίδει ο Φιλολογικός Όμιλος, το «Λογοτεχνικό Δελτίο», αξιολογώ και επιμελούμαι κείμενα που δημοσιεύονται στο περιοδικό. Το «Λογοτεχνικό δελτίο» έχει κυκλοφορήσει πλέον 28 τεύχη, ξεπερνώντας του 600 συνδρομητές, ενώ τυπώνεται σε 3000 αντίτυπα και διανέμεται δωρεάν σε περισσότερα από 85 βιβλιοπωλεία και σημεία πολιτιστικού ενδιαφέροντος στην Ελλάδα και το εξωτερικό.
Ο Μαξίμ Γκόρκι είχε πει πως «Ο συγγραφέας είναι μηχανικός των ανθρώπινων ψυχών. Εσείς με ποια φράση θα χαρακτηρίζατε τη συγγραφή;
Εγώ, θα έλεγα για τη συγγραφή, πως δεν είναι μεράκι, ανάγκη ή λύτρωση· είναι οργανωμένη πνευματική προσπάθεια με σκοπό την αλλαγή του κόσμου, μέσω του λόγου.
Ποιο βιβλίο βρίσκεται στο ράφι σας αυτό τον καιρό και σε ποιο ανατρέχετε συχνά;
Αυτό το διάστημα διάβασα «το Κοιμητήριο της Πράγας» του Ουμπέρτο Έκο, και τώρα τελειώνω το «Η ιστορία Μπαχ του Φλόριαν Χερστ» του Λάζλο Κρασναχορκάι (παράλληλα, ξαναδιάβασα μια συλλογή διηγημάτων του Γκύ Ντέ Μωπασσάν, «Ο λύκος και άλλα διηγήματα», και το «Ταράς Μπούλμπα» του Ν. Γκόγκολ). Τα βιβλία στα οποία ανατρέχω συχνά είναι κυρίως έργα φιλοσοφίας.
Οι ήρωες σας είναι κυρίως καθημερινοί άνθρωποι που μάχονται για την επιβίωση και παλεύουν με τον εαυτό τους. Είναι συνειδητή αυτή η επιλογή;
Φυσικά και πρόκειται περί συνειδητής επιλογής. Οι ανθρώπινοι χαρακτήρες διαμορφώνονται από το κοινωνικό τους περιβάλλον και αναπαράγουν το περιβάλλον αυτό, μέσω της καθημερινής τους δραστηριότητας. Θα ήταν ανέφικτο να διεισδύσει κανείς στην κοινωνική πραγματικότητα και να την αναπαραστήσει λογοτεχνικά, δίχως να εξετάσει τις συμπεριφορές των ανθρώπων που μορφοποιούν το κοινωνικό γίγνεσθαι, αναζητώντας τις υλικές συνθήκες και αιτίες που διαμορφώνουν την ανθρώπινη συμπεριφορά σε κάθε δοσμένο ιστορικό περιβάλλον.
Η εστίαση σε τυπικούς καθημερινούς χαρακτήρες των χαμηλών κοινωνικά τάξεων, ανθρώπους που είναι εγκλωβισμένοι στον ατέρμονο αγώνα της επιβίωσης και βασανίζονται από τις υλικές και συνειδησιακές επιπτώσεις τής κοινωνικής τους θέσης τους· και η ανάδειξη των εξωτερικών και εσωτερικών διεργασιών που καθορίζουν τη συμπεριφορά τους· αποτελεί αναγκαίο στάδιο για τη συνολικότερη -πολιτιστική, οικονομική και πολιτική- αποτύπωση του κοινωνικού μωσαϊκού, μέσα στο οποίο διαμορφώνονται και δρουν οι ατομικοί χαρακτήρες, αποκτώντας και τα μαζικά τους χαρακτηριστικά.
Γράφετε κάτι αυτό τον καιρό;
Έχω ολοκληρώσει τη συγγραφή ενός διηγήματος με μυθολογικό υπόβαθρο και ήρωα τον Σίσυφο, το οποίο αναμένεται να εκδοθεί το επόμενο διάστημα. Ενώ τώρα, είμαι στη διαδικασία συγγραφής ενός μυθιστορήματος, το οποίο διαδραματίζεται στην Πολωνία κατά τη διάρκεια του Β παγκόσμιου πόλεμου.
Ποιο είναι το μότο που θα ήθελες να μοιραστείς μαζί μας;
«Η γραφομηχανή μου είναι το πολυβόλο μου», Ιλία Έρενμπουργκ.
