Η Κεντρική Δημοτική Βιβλιοθήκη Θεσσαλονίκης με τη συμμετοχή του τομέα ΜΝΕΣ διοργανώνει επιστημονικό συνέδριο με θέμα: «Άνθρωποι και Ζώα στη Νεοελληνική Λογοτεχνία από τις αρχές ως σήμερα». Το συνέδριο θα πραγματοποιηθεί την Τετάρτη 16, Πέμπτη 17 και Παρασκευή 18 Μαΐου 2018, στην αίθουσα εκδηλώσεων της Κεντρικής Δημοτικής Βιβλιοθήκης Θεσσαλονίκης, Εθνικής Αμύνης 27.
Το θέμα της σχέσης του ανθρώπου με τα ζώα απασχολεί την ελληνική ‒και όχι μόνο‒ κοινωνία από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Στον προηγούμενο 20ό αιώνα η κακομεταχείριση των ζώων έφτασε σε τέτοιο σημείο, ώστε σταδιακά οργανώθηκε ένα κίνημα προστασίας των ζώων, από οργανωμένα σωματεία και συλλόγους, με φροντίδα των αδέσποτων, ενημέρωση των πολιτών από τα media, συνεργασία με κτηνιάτρους, νομικούς, κτλ.
Στον αιώνα που διανύουμε θεσπίστηκαν, με τη μεσολάβηση ισχυρών ζωοφιλικών οργανώσεων, νόμοι προστασίας των ζώων από την απάνθρωπη συμπεριφορά. Οι πνευματικοί άνθρωποι του τόπου μας δεν έμειναν αδιάφοροι μπροστά στο θέμα αυτό ‒θέμα παιδείας και πολιτισμού‒ το πέρασαν στα λογοτεχνικά και καλλιτεχνικά τους έργα, στα ζωοφιλικά τους άρθρα, δοκίμια, επιφυλλίδες, κτλ. Ας μην ξεχνούμε ότι τα αρχαιότερα ζωοφιλικά κείμενα της Ευρώπης έχουν γραφτεί από τον θρακιώτη Αίσωπο, ο οποίος αποτέλεσε το αξεπέραστο πρότυπο για την καλλιέργεια του είδους «Ιστορίες ζώων». Το είδος αυτό σημείωσε μεγάλη επιτυχία στο Βυζάντιο και στη μεσαιωνική Ευρώπη και οδήγησε σε σημαντικές πολιτικές αλληγορίες (μυθιστορήματα, θεατρικά έργα, κτλ.). Φυσικά, εκτός από την επώνυμη δημιουργία, ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι λαϊκοί μύθοι, τα τραγούδια, τα ανέκδοτα, κτλ.
Την οργανωτική επιτροπή αποτελούν η Σωτηρία Σταυρακοπούλου από τη Φιλοσοφική Σχολή του Α.Π.Θ. και ο Κωνσταντίνος Βόγδανος από την Κεντρική Βιβλιοθήκη Δήμου Θεσσαλονίκης.
Γραμματέας ο Μάριος-Κυπαρίσσης Μώρος, υποψήφιος διδάκτορας του τμήματος Φιλολογίας του Α.Π.Θ..
Την επιστημονική επιτροπή αποτελούν οι Σωτηρία Σταυρακοπούλου, Αν. Καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας, και Λάμπρος Βαρελάς, Αν. Καθηγητής Νεοελληνικής Φιλολογίας.
Το πρόγραμμα έχει ως εξής:
Πρώτη μέρα: 16 Μαΐου
Πρώτη Συνεδρία
9.30-10.00 Έναρξη-Χαιρετισμοί Έλλη Χρυσίδου, Αντιδήμαρχος Πολιτισμού και Τεχνών, Σωτηρία Σταυρακοπούλου, Αν. Καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας.
10-11.30 Πρόεδρος: Λάμπρος Βαρελάς
Γιώργος Κεχαγιόγλου, «Ζώα, ανθρωπιά και απανθρωπιά: Από τις υστεροβυζαντινές “διηγήσεις ζώων” ώς τα διηγήματα του Κώστα Μόντη και του Περικλή Σφυρίδη»
Γιώργος Αράγης, «Εμμανουήλ Ροΐδη, “Ἄνθρωποι καί ζῶα”»
Περικλής Σφυρίδης, «Η υπερβολή και το παράδοξο ως παραμυθική μαγεία στα ζωοφιλικά διηγήματα του Γιώργου Σκαμπαρδώνη»
11.30-12.00 Διάλειμμα για καφέ
Δεύτερη Συνεδρία
12.00-13.30 Πρόεδρος: Γιώργος Κεχαγιόγλου.
Δημήτρης Γεωργακόπουλος, «Το άλογο στο έπος Βασίλειος Διγενής Ακρίτης»
Κυριάκος Ιωάννου, «Ο γάιδαρος στην ποίηση του Βασίλη Μιχαηλίδη»
Dragana Tkalac , «Ζώα και άνθρωποι: σύγκριση ελληνικής και σερβικής λογοτεχνίας»
Απόγευμα
Τρίτη Συνεδρία
18.00-19.30 Πρόεδρος: Δημήτρης Γεωργακόπουλος
Θανάσης Ντινόπουλος, «Ο ανθρωποκεντρισμός ως δαρβινική πλάνη»
Λυσίμαχος Γ. Παπάζογλου, «Το άγχος και η συναισθηματική εμπειρία του χειρουργού των ζώων συντροφιάς»
Μαρία Καραλή, «Τα ζώα στις γλώσσες του κόσμου»
Τέταρτη Συνεδρία 19.30-21.30
Αναγνώσεις:
Συντονιστής: Περικλής Σφυρίδης.
Περικλής Σφυρίδης, Τάσος Καλούτσας, Γιώργος Σκαμπαρδώνης, Βασίλης Τσιαμπούσης, Ηλίας Κουτσούκος, Στάθης Κοψαχείλης, Ηλίας Παπαμόσχος, Παναγιώτης Γούτας
Συζήτηση με τους συγγραφείς.Δεύτερη μέρα, 17 Μαΐου
Πέμπτη Συνεδρία
9.30-11.00 Πρόεδρος: Αλέξανδρος Ακριτόπουλος
Γιώργος Ορφανός, «Το γαϊδουράκι στο μυθιστόρημα Ο Χριστός ξανασταυρώνεται του Νίκου Καζαντζάκη»
Δέσποινα Μπισχινιώτη, «Αντί απόντων συντρόφων: η λειτουργία των ζώων στα διηγήματα του Πέτρου Πικρού, «Όταν οργά η φύση» (1922) και «Οι γάμοι της Ίρμας» (1924)
Ελένη Καρασαββίδου, “Τότε θαρρώ δεν θα ’χω ζήσει μάταια…” Από τον Αμερικάνικο Τρανσενταλισμό στην γενιά του’30
11.00-11.30 Διάλειμμα για καφέ
Έκτη Συνεδρία
11.30-13.00 Πρόεδρος: Γιώργος Αράγης
Έφη Χ. Πέτκου, «Οι ζωικές εικόνες της σεφερικής ποίησης»
Αλέξανδρος Ακριτόπουλος, «“Απ᾽ όλα τα τετράποδα, το άλογον ωραίον”: το άλογο στο φαντασιακό της λογοτεχνικής δημιουργίας, Δ. Χατζής – Ι. Δ. Ιωαννίδης – Χ. Μπουλώτης»
Τάσος Μιχαηλίδης, «Άνθρωποι και ζώα στη μεταπολεμική πεζογραφία, η συγκρότηση μιας αλληγορικής εξεικόνισης: παραδειγματική εξέταση έργων των Ν. Κάσδαγλη, Α. Κοτζιά, Σ. Πλασκοβίτη»
Έβδομη Συνεδρία
13.00-14.30 Πρόεδρος: Μαρία Καραλή
Γιάννης Λαμπρόπουλος, «Η παρουσία των ζώων στο πεζογραφικό έργο τού Ρένου Αποστολίδη»
Γεώργιος Κράιας, «Ο εξανθρωπισμός του ζώου στην ποίηση του Νίκου Καββαδία»
Γιώργος Ποιμενίδης, «“O των ζώων έρως”: σκέψεις πάνω στην παρουσία των ζώων στο έργο του Γιώργου Ιωάννου»
Απόγευμα
Όγδοη Συνεδρία
18.00-20.00 Πρόεδρος: Περικλής Σφυρίδης
Άννα Αφεντουλίδου, «Το ζώο ως φορέας της ατομικής και ιστορικής μνήμης και ως προβολή του συλλογικού αισθήματος στα διηγήματα του Η. Χ. Παπαδημητρακόπουλου»
Βασίλης Μητσικάκος, «Ο Μινώταυρος της σεξουαλικότητας και της εντοπιότητας στο έργο του Χριστόφορου Λιοντάκη»
Σωτηρία Σταυρακοπούλου, « Οι γάτες του Χριστιανόπουλου, ο Καβάφης και η μάνα του»
Μάριος-Κυπαρίσσης Μώρος, «Η σφαγή του ιερού ζώου ως τελετή ενηλικίωσης: Περικλής Σφυρίδης – Ζυράννα Ζατέλη»
Τρίτη μέρα, 18 Μαΐου
Ένατη Συνεδρία
10.00-12.00 Πρόεδρος: Σωτηρία Σταυρακοπούλου
Διονυσία Μαργαρίτη, «Μικρές ιστορίες για μεγάλες φιλίες: Αχώριστα μονοπάτια συμπόρευσης ανθρώπων και ζώων σε διηγήματα της νεοελληνικής πεζογραφίας»
Δημήτρης Πλιάτσικας, «“Ποιμένας και ποίμνιο” στη “Δεξιά τσέπη του ράσου” του Γιάννη Μακριδάκη»
Έλενα Ξενή, «Ο Κακός Λύκος και οι Τεχνικές Ροντάρι: Εμπειρίες από Σχολικές Δράσεις»
Μαρίνα Κούτρα, «Άνθρωποι και Ζώα – Μια νέα ηθική»
12.00-13.30
Αναγνώσεις: Μιχαήλα Καραμπίνη-Ιατρού (Σταυρακοπούλου), Κωνσταντίνος Ροδοκανάκης (Σφυρίδης), Γρηγόρης Καρανικόλας, Λίλη Παπαδοπέτρου
Συζήτηση
Το θέμα της σχέσης του ανθρώπου με τα ζώα απασχολεί την ελληνική ‒και όχι μόνο‒ κοινωνία από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Στον προηγούμενο 20ό αιώνα η κακομεταχείριση των ζώων έφτασε σε τέτοιο σημείο, ώστε σταδιακά οργανώθηκε ένα κίνημα προστασίας των ζώων, από οργανωμένα σωματεία και συλλόγους, με φροντίδα των αδέσποτων, ενημέρωση των πολιτών από τα media, συνεργασία με κτηνιάτρους, νομικούς, κτλ.
Στον αιώνα που διανύουμε θεσπίστηκαν, με τη μεσολάβηση ισχυρών ζωοφιλικών οργανώσεων, νόμοι προστασίας των ζώων από την απάνθρωπη συμπεριφορά. Οι πνευματικοί άνθρωποι του τόπου μας δεν έμειναν αδιάφοροι μπροστά στο θέμα αυτό ‒θέμα παιδείας και πολιτισμού‒ το πέρασαν στα λογοτεχνικά και καλλιτεχνικά τους έργα, στα ζωοφιλικά τους άρθρα, δοκίμια, επιφυλλίδες, κτλ. Ας μην ξεχνούμε ότι τα αρχαιότερα ζωοφιλικά κείμενα της Ευρώπης έχουν γραφτεί από τον θρακιώτη Αίσωπο, ο οποίος αποτέλεσε το αξεπέραστο πρότυπο για την καλλιέργεια του είδους «Ιστορίες ζώων». Το είδος αυτό σημείωσε μεγάλη επιτυχία στο Βυζάντιο και στη μεσαιωνική Ευρώπη και οδήγησε σε σημαντικές πολιτικές αλληγορίες (μυθιστορήματα, θεατρικά έργα, κτλ.). Φυσικά, εκτός από την επώνυμη δημιουργία, ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι λαϊκοί μύθοι, τα τραγούδια, τα ανέκδοτα, κτλ.
Την οργανωτική επιτροπή αποτελούν η Σωτηρία Σταυρακοπούλου από τη Φιλοσοφική Σχολή του Α.Π.Θ. και ο Κωνσταντίνος Βόγδανος από την Κεντρική Βιβλιοθήκη Δήμου Θεσσαλονίκης.
Γραμματέας ο Μάριος-Κυπαρίσσης Μώρος, υποψήφιος διδάκτορας του τμήματος Φιλολογίας του Α.Π.Θ..
Την επιστημονική επιτροπή αποτελούν οι Σωτηρία Σταυρακοπούλου, Αν. Καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας, και Λάμπρος Βαρελάς, Αν. Καθηγητής Νεοελληνικής Φιλολογίας.
Το πρόγραμμα έχει ως εξής:
Πρώτη μέρα: 16 Μαΐου
Πρώτη Συνεδρία
9.30-10.00 Έναρξη-Χαιρετισμοί Έλλη Χρυσίδου, Αντιδήμαρχος Πολιτισμού και Τεχνών, Σωτηρία Σταυρακοπούλου, Αν. Καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας.
10-11.30 Πρόεδρος: Λάμπρος Βαρελάς
Γιώργος Κεχαγιόγλου, «Ζώα, ανθρωπιά και απανθρωπιά: Από τις υστεροβυζαντινές “διηγήσεις ζώων” ώς τα διηγήματα του Κώστα Μόντη και του Περικλή Σφυρίδη»
Γιώργος Αράγης, «Εμμανουήλ Ροΐδη, “Ἄνθρωποι καί ζῶα”»
Περικλής Σφυρίδης, «Η υπερβολή και το παράδοξο ως παραμυθική μαγεία στα ζωοφιλικά διηγήματα του Γιώργου Σκαμπαρδώνη»
11.30-12.00 Διάλειμμα για καφέ
Δεύτερη Συνεδρία
12.00-13.30 Πρόεδρος: Γιώργος Κεχαγιόγλου.
Δημήτρης Γεωργακόπουλος, «Το άλογο στο έπος Βασίλειος Διγενής Ακρίτης»
Κυριάκος Ιωάννου, «Ο γάιδαρος στην ποίηση του Βασίλη Μιχαηλίδη»
Dragana Tkalac , «Ζώα και άνθρωποι: σύγκριση ελληνικής και σερβικής λογοτεχνίας»
Απόγευμα
Τρίτη Συνεδρία
18.00-19.30 Πρόεδρος: Δημήτρης Γεωργακόπουλος
Θανάσης Ντινόπουλος, «Ο ανθρωποκεντρισμός ως δαρβινική πλάνη»
Λυσίμαχος Γ. Παπάζογλου, «Το άγχος και η συναισθηματική εμπειρία του χειρουργού των ζώων συντροφιάς»
Μαρία Καραλή, «Τα ζώα στις γλώσσες του κόσμου»
Τέταρτη Συνεδρία 19.30-21.30
Αναγνώσεις:
Συντονιστής: Περικλής Σφυρίδης.
Περικλής Σφυρίδης, Τάσος Καλούτσας, Γιώργος Σκαμπαρδώνης, Βασίλης Τσιαμπούσης, Ηλίας Κουτσούκος, Στάθης Κοψαχείλης, Ηλίας Παπαμόσχος, Παναγιώτης Γούτας
Συζήτηση με τους συγγραφείς.Δεύτερη μέρα, 17 Μαΐου
Πέμπτη Συνεδρία
9.30-11.00 Πρόεδρος: Αλέξανδρος Ακριτόπουλος
Γιώργος Ορφανός, «Το γαϊδουράκι στο μυθιστόρημα Ο Χριστός ξανασταυρώνεται του Νίκου Καζαντζάκη»
Δέσποινα Μπισχινιώτη, «Αντί απόντων συντρόφων: η λειτουργία των ζώων στα διηγήματα του Πέτρου Πικρού, «Όταν οργά η φύση» (1922) και «Οι γάμοι της Ίρμας» (1924)
Ελένη Καρασαββίδου, “Τότε θαρρώ δεν θα ’χω ζήσει μάταια…” Από τον Αμερικάνικο Τρανσενταλισμό στην γενιά του’30
11.00-11.30 Διάλειμμα για καφέ
Έκτη Συνεδρία
11.30-13.00 Πρόεδρος: Γιώργος Αράγης
Έφη Χ. Πέτκου, «Οι ζωικές εικόνες της σεφερικής ποίησης»
Αλέξανδρος Ακριτόπουλος, «“Απ᾽ όλα τα τετράποδα, το άλογον ωραίον”: το άλογο στο φαντασιακό της λογοτεχνικής δημιουργίας, Δ. Χατζής – Ι. Δ. Ιωαννίδης – Χ. Μπουλώτης»
Τάσος Μιχαηλίδης, «Άνθρωποι και ζώα στη μεταπολεμική πεζογραφία, η συγκρότηση μιας αλληγορικής εξεικόνισης: παραδειγματική εξέταση έργων των Ν. Κάσδαγλη, Α. Κοτζιά, Σ. Πλασκοβίτη»
Έβδομη Συνεδρία
13.00-14.30 Πρόεδρος: Μαρία Καραλή
Γιάννης Λαμπρόπουλος, «Η παρουσία των ζώων στο πεζογραφικό έργο τού Ρένου Αποστολίδη»
Γεώργιος Κράιας, «Ο εξανθρωπισμός του ζώου στην ποίηση του Νίκου Καββαδία»
Γιώργος Ποιμενίδης, «“O των ζώων έρως”: σκέψεις πάνω στην παρουσία των ζώων στο έργο του Γιώργου Ιωάννου»
Απόγευμα
Όγδοη Συνεδρία
18.00-20.00 Πρόεδρος: Περικλής Σφυρίδης
Άννα Αφεντουλίδου, «Το ζώο ως φορέας της ατομικής και ιστορικής μνήμης και ως προβολή του συλλογικού αισθήματος στα διηγήματα του Η. Χ. Παπαδημητρακόπουλου»
Βασίλης Μητσικάκος, «Ο Μινώταυρος της σεξουαλικότητας και της εντοπιότητας στο έργο του Χριστόφορου Λιοντάκη»
Σωτηρία Σταυρακοπούλου, « Οι γάτες του Χριστιανόπουλου, ο Καβάφης και η μάνα του»
Μάριος-Κυπαρίσσης Μώρος, «Η σφαγή του ιερού ζώου ως τελετή ενηλικίωσης: Περικλής Σφυρίδης – Ζυράννα Ζατέλη»
Τρίτη μέρα, 18 Μαΐου
Ένατη Συνεδρία
10.00-12.00 Πρόεδρος: Σωτηρία Σταυρακοπούλου
Διονυσία Μαργαρίτη, «Μικρές ιστορίες για μεγάλες φιλίες: Αχώριστα μονοπάτια συμπόρευσης ανθρώπων και ζώων σε διηγήματα της νεοελληνικής πεζογραφίας»
Δημήτρης Πλιάτσικας, «“Ποιμένας και ποίμνιο” στη “Δεξιά τσέπη του ράσου” του Γιάννη Μακριδάκη»
Έλενα Ξενή, «Ο Κακός Λύκος και οι Τεχνικές Ροντάρι: Εμπειρίες από Σχολικές Δράσεις»
Μαρίνα Κούτρα, «Άνθρωποι και Ζώα – Μια νέα ηθική»
12.00-13.30
Αναγνώσεις: Μιχαήλα Καραμπίνη-Ιατρού (Σταυρακοπούλου), Κωνσταντίνος Ροδοκανάκης (Σφυρίδης), Γρηγόρης Καρανικόλας, Λίλη Παπαδοπέτρου
Συζήτηση
