Pen Greece, διαγωνισμός διηγημάτων

ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ  ΓΙΑ ΤΟΝ  τον 2ο Λογοτεχνικό Διαγωνισμό Διηγημάτων

Μια από τις θεμελιώδεις αρχές του PEN Greece είναι η ελευθερία του λόγου και με δεδομένο ότι στις μέρες μας η ελευθερία αυτή καταλύεται σε διάφορες χώρες και πολλοί συγγραφείς, δημοσιογράφοι και άνθρωποι των γραμμάτων και των τεχνών δεν μπορούν ελεύθερα να εκφράσουν τις απόψεις τους, αναζητάμε διηγήματα που θα μπορέσουν εμμέσως να αναδείξουν το πρόβλημα, έργα που φιλοδοξούν να αφυπνίσουν συνειδήσεις, καθώς, όπως άλλωστε ήταν πάντα και παραμένει, σκοπός των πνευματικών ανθρώπων είναι να υψώσουν τη φωνή τους αναδεικνύοντας τρόπους με τους οποίους η ελευθερία της έκφρασης μπορεί να αλλάξει τον κόσμο προς το καλύτερο.   Στο πλαίσιο αυτό το PEN Greece προκηρύσσει τον 2ο λογοτεχνικό διαγωνισμό διηγήματος με τίτλο:  Οι περιπέτειες μιας ελεύθερης λέξης    Πώς ορίζεται η ελευθερία του λόγου, τι συνιστά λογοκρισία και τι ελευθερία της γνώμης, υπάρχει σεβασμός στην πολυφωνία, πώς μπορεί να καταστρατηγηθεί το αναφαίρετο και πρωταρχικό ανθρώπινο δικαίωμα της ελεύθερης έκφρασης και ανταλλαγής απόψεων, τι περιπέτειες και πόσους κινδύνους μπορεί εν τέλει να αντιμετωπίσει μια λέξη που αγωνίζεται να προασπίσει την ελευθερία της;  Ελευθερία λήψης ή μετάδοσης πληροφοριών ή ιδεών, ελευθερία των μέσων μαζικής ενημέρωσης, σεβασμός στην πολυφωνία, δικαίωμα στην ιδιωτικότητα, δυσφήμηση, συκοφαντία, λογοκρισία, καταστολή του ελεύθερου λόγου, όρια ανάμεσα στην ατομική ελευθερία και στη συλλογική, κίνδυνοι που αντιμετωπίζει η ελευθερία του λόγου και πιθανοί κίνδυνοι που απορρέουν από αυτή, έγκλειστοι συγγραφείς στον κόσμο για τις απόψεις τους, τις ιδέες τους, τα λογοτεχνικά έργα τους, ανθρώπινα δικαιώματα, συνθήκες και παράγοντες που διαμορφώνουν  την καταστολή της ελευθερίας  του λόγου ανά τον κόσμο.  Τα παραπάνω αποτελούν ως σύνολο μερικές σκέψεις που ορίζουν το θεματικό πλαίσιο του διαγωνισμού αλλά ασφαλώς δεν συνιστούν κατευθυντήριες γραμμές.  Προσδοκούμε να λάβουμε διηγήματα και όχι δοκίμια, αναζητάμε λογοτεχνικές δημιουργίες, το απόσταγμα των οποίων, άφοβο και τολμηρό, θα ταξιδέψει τους αναγνώστες σε διανοητικές διαδρομές σεβασμού και αλληλεγγύης προς τις διαφορετικές απόψεις του κάθε συνανθρώπου μας.  Ο Στόχος μας  O λογοτεχνικός διαγωνισμός εκτός από την ευκαιρία που δίνει σε Έλληνες πεζογράφους για δημιουργική έκφραση και σύνθεση, αποσκοπεί και στην εξωστρέφεια και προώθηση της ελληνικής λογοτεχνίας στο εξωτερικό.  Τόπος διεξαγωγής της δράσης Online  Η τελετή απονομής θα διεξαχθεί είτε online είτε σε φυσικό μέρος και τα βραβευμένα διηγήματα θα κυκλοφορήσουν σε έντυπη ή σε ηλεκτρονική μορφή (e-book) στην Ελληνική Γλώσσα και με πιθανό απώτερο στόχο την μετάφρασή τους και την αποστολή τους σε όλα τα εθνικά κέντρα του PEN International.  Επιμέρους Παράμετροι και Προϋποθέσεις του λογοτεχνικού διαγωνισμού:  Ο  χρόνος και ο χώρος της αφήγησης μπορεί να αναφέρονται σε οποιαδήποτε ιστορική περίοδο, από την αρχαιότητα έως και κάποιο χρονικό σημείο στο μέλλον και οπουδήποτε, όχι απαραίτητα στον ελλαδικό χώρο. Η αφήγηση μπορεί να έχει ρεαλιστικό ή φανταστικό χαρακτήρα, να είναι γραμμένη σε οποιοδήποτε ύφος, να ακολουθεί τη φυσική χρονική ακολουθία των γεγονότων ή να την ανατρέπει.   Κριτήρια και Όροι συμμετοχής: Στο διαγωνισμό μπορούν να λάβουν μέρος μόνιμοι κάτοικοι Ελλάδος, ανεξαρτήτως εθνικότητας. Από τη συμμετοχή στον διαγωνισμό αποκλείονται τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου του PEN Greece καθώς και οι σύζυγοι και οι συγγενείς τους μέχρι ά’ βαθμού.  Τα διηγήματα θα πρέπει να είναι γραμμένα στην ελληνική γλώσσα. Τίτλος Διηγήματος: Σχετικός με τη θεματική του διαγωνισμού, αλλά τη διατύπωση διαμορφώνει ο /η συγγραφέας. Έκταση έκαστου διηγήματος: έως 500 λέξεις.  Ο λογοτεχνικός διαγωνισμός θα διεξαχθεί αποκλειστικά και μόνο μέσω του διαδικτύου, με υποβολή των διηγημάτων κατά το χρονικό διάστημα Δευτέρα 15 Μαΐου 2023 έως και  Σάββατο 15 Ιουλίου 2023 και ώρα 23:59 στο email: contest.pengreece@gmail.com. Δεν προβλέπεται οποιοσδήποτε άλλος τρόπος υποβολής. Στους πρώτους δύο (2) νικητές θα δοθεί χρηματικό έπαθλο, το οποίο θα ανακοινωθεί στην τελετή απονομής η οποία θα διεξαχθεί είτε σε φυσικό μέρος, είτε διαδικτυακά. Οι υπόλοιποι συμμετέχοντες/ συμμετέχουσες, των οποίων τα διηγήματα θα διακριθούν/αναδειχθούν από την κριτική επιτροπή, δεν δικαιούνται και δεν θα λάβουν κανένα δώρο ή χρηματική αμοιβή. Η συμμετοχή του/της κάθε διαγωνιζόμενου / διαγωνιζόμενης θα πρέπει να είναι ατομική, με ένα μόνο διήγημα (οι επόμενες της πρώτης έγκυρης συμμετοχής θα ακυρώνονται), που θα αποτελεί αποκλειστικά προσωπική τους δημιουργία, μη δημοσιευμένο έργο του ιδίου/ίδίας. Η υποβολή θα γίνει αποκλειστικά στο e-mail: contest.pengreece@gmail.com  στο οποίο θα πρέπει να περιλαμβάνονται δύο (2) επισυναπτόμενα αρχεία: Ένα (1) αρχείο *.doc (word) με το διήγημα του συμμετέχοντος / της συμμετέχουσας και ένα (1) άλλο αρχείο *.doc (word) στο οποίο θα δηλώνονται τα στοιχεία του/της κάθε συμμετέχοντα/συμμετέχουσας με το ονοματεπώνυμο, την ταχυδρομική διεύθυνση, το τηλέφωνο επικοινωνίας και το e-mail τους. Οι συμμετέχοντες και συμμετέχουσες θα λάβουν απαντητικό e-mail το οποίο θα επιβεβαιώνει ότι η συμμετοχή τους παραλήφθηκε και ότι είναι σύμφωνη – εφόσον είναι – με τις τυπικές προϋποθέσεις του εν λόγω διαγωνισμού. To PEN Greece δικαιούται να προβαίνει σε τηλεφωνική ή προσωπική επικοινωνία με τους συμμετέχοντες προς επαλήθευση των ατομικών στοιχείων τους, οι δε συμμετέχοντες υποχρεούνται να χορηγούν τα ζητηθέντα προς επιβεβαίωση στοιχεία. Ελλιπής ή μη ορθή ή μη αληθής συμπλήρωση των στοιχείων των συμμετεχόντων/-ουσών παρέχει δικαίωμα στο PEN Greece να ακυρώσει τη συμμετοχή τους στο Διαγωνισμό.  Ο/Η συμμετέχων / συμμετέχουσα φέρει την αποκλειστική ευθύνη για την πατρότητα του/της υπογράφοντος/υπογράφουσας το διήγημα και για το περιεχόμενό του. Οι αναφορές σε πραγματικά ή σε ιστορικά πρόσωπα ανήκουν στη μυθολογία των ομιλούντων προσώπων ή και στη μυθολογία του ίδιου του συγγραφέα /της ίδιας της συγγραφέως.  Οι συμμετέχοντες/συμμετέχουσες φέρουν αποκλειστικά και μόνον οι ίδιοι την ευθύνη για τυχόν προσβολή οποιωνδήποτε δικαιωμάτων τρίτων. Σε περίπτωση που εγερθεί αγωγή κατά του PEN Greece από τρίτο πρόσωπο, που ισχυρίζεται ότι είναι δικαιούχος ή δικαιούται να ασκεί όλα ή κάποια από τα πνευματικά δικαιώματα ή εξουσίες σε σχέση με υποβαλλόμενο διήγημα, ο συμμετέχων υποχρεούται να παρέμβει υπέρ του PEN Greece και να αναλάβει ο ίδιος/-α τη δίκη με έξοδά του. Σε κάθε περίπτωση ο συμμετέχων υποχρεούται να αποζημιώσει πλήρως το PEN Greece για οποιαδήποτε ζημία και έξοδο τυχόν υποστεί αυτό, ως συνέπεια της αναλήθειας ή ανακρίβειας ή διάψευσης του περιεχομένου των δηλώσεων και εγγυήσεων του παρόντος όρου, είτε η δαπάνη προκύψει μετά από δικαστική απόφαση, έστω και προσωρινά εκτελεστή είτε μετά από συμβιβασμό. Διευκρινίζεται δε ότι η ευθύνη του συμμετέχοντος προς αποζημίωση του PEN Greece είναι εγγυοδοτική και ανεξάρτητη από την ύπαρξη ή μη υπαιτιότητάς του. Οι συμμετέχοντες / συμμετέχουσες δημιουργοί των έργων, με την υποβολή του διηγήματος τους στο Διαγωνισμό και την αποδοχή των όρων του Διαγωνισμού, εκχωρούν και μεταβιβάζουν ανέκκλητα και κατ΄αποκλειστικότητα στo PEN Greece άνευ ανταλλάγματος όλες τις εξουσίες του περιουσιακού δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας επί των διηγημάτων που υποβάλουν στο Διαγωνισμό και γενικότερα όλα τα περιουσιακά δικαιώματά τους επί των διηγημάτων τους, προκειμένου το PEN Greece  να τα ασκήσει κατ΄ αποκλειστικότητα, ελεύθερα και απεριόριστα χωρίς χρονικό περιορισμό στην Ελλάδα και στο εξωτερικό με οποιονδήποτε τρόπο εκμετάλλευσης, όπως ενδεικτικά: α) για την με οποιονδήποτε τρόπο χρήση των διηγημάτων και των μεταφράσεων αυτών, όπως π.χ. για την έκδοση, δημοσίευση, αναπαραγωγή, αναδημοσίευση, χωρίς αριθμητικό ή χρονικό περιορισμό καθώς και σε όλα τα ηλεκτρονικά μέσα – ιστοσελίδες (υπάρχοντα ή μέλλοντα) ή σε ηλεκτρονικά πολυμέσα (cd, dvd), ή για την μεταφορά τους σε οπτικοακουστικά μέσα, χωρίς να απαιτείται άλλη άδεια των δημιουργών των διηγημάτων και β) για την με οποιοδήποτε τρόπο εκμετάλλευση των διηγημάτων, συμπεριλαμβανομένης της διαφημιστικής προώθησης και προβολής του Διαγωνισμού και των εντύπων του PEN Greece. γ) για προωθητικούς σκοπούς, δηλαδή για ενέργειες marketing σε σχέση με έργα που θα αναδειχθούν από την εκμετάλλευση των διηγημάτων. δ) για τη διασκευή, την προσαρμογή, τροποποίηση ή/και τη μετατροπή του διηγήματος του ενδεικτικά σε ταινία, θεατρικό έργο κλπ και την εν γένει δημιουργία παραγώγου έργου από το διήγημα, καθώς και για τη δημόσια εκτέλεση, παρουσίαση στο κοινό, ραδιοτηλεοπτική μετάδοση ή αναμετάδοση με οποιονδήποτε τρόπο και μέσο (π.χ. ενσύρματη, ασύρματη, καλωδιακή, συνδρομητική, με αποκωδικοποιητή ή όχι, δορυφορική, κλειστού κυκλώματος, ψηφιακή, διαδικτυακή κλπ) καθώς και ψηφιακή διάχυση, δηλαδή το δικαίωμα να καθίσταται το διήγημα προσιτό στο κοινό κατά τρόπο ώστε οποιοσδήποτε να έχει πρόσβαση σε αυτό, όταν ο ίδιος το επιλέγει. Με την υποβολή της δήλωσης συμμετοχής, το PEN Greece καθίσταται μοναδικός και αποκλειστικός δικαιούχος των περιουσιακών δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας επί των διηγημάτων, έχοντας το δικαίωμα της πλήρους και αποκλειστικής χρήσης και εκμετάλλευσής τους, καθώς και των μελλοντικών δικαιωμάτων που ενδεχομένως να γεννηθούν από την εκ μέρους του νόμιμη εκμετάλλευση. Επιπροσθέτως με την άνω δήλωση συμμετοχής, οι συμμετέχοντες / συμμετέχουσες – δημιουργοί παρέχουν τη συναίνεσή τους, όπως τα διηγήματα που θα δημιουργήσουν και υποβάλλουν στα πλαίσια του παρόντος Διαγωνισμού να παραμείνουν στην κατοχή του PEN Greece, χωρίς οι ίδιοι να έχουν δικαίωμα αναζήτησης ή επιστροφής σε αυτούς. Επίσης οι συμμετέχοντες / συμμετέχουσες δημιουργοί αναλαμβάνουν την υποχρέωση να μην ασκήσουν το ηθικό δικαίωμα επί των έργων τους, κατά τρόπο που να παρακωλύει την κατά τα ανωτέρω εκμετάλλευση από το PEN Greece. Ο κάθε διαγωνιζόμενος αποδέχεται ότι το έργο του θα τεθεί προς αξιολόγηση υπό την απόλυτη κρίση της κριτικής επιτροπής που έχει επιλέξει το PEN Greece και η τελική απόφαση της κριτικής επιτροπής δεν θα επιδέχεται αμφισβήτηση, ούτε θα δύναται να προσβληθεί με οποιοδήποτε ένδικο βοήθημα ή μέσο και θα είναι οριστική. Η κριτική επιτροπή θα λάβει από το PEN Greece μόνο τα διηγήματα, χωρίς τα στοιχεία των διαγωνιζομένων για λόγους διαφάνειας. Από το σύνολο των διηγημάτων, τα οποία θα πληρούν τα κριτήρια και τους όρους συμμετοχής, η κριτική επιτροπή θα επιλέξει, κατά την απόλυτη κρίση της, τα καλύτερα διηγήματα. Τα υπόλοιπα διηγήματα που θα έχουν τεθεί στην κρίση της επιτροπής, και δεν θα συμπεριληφθούν στα βραβευμένα, δεν θα αξιοποιηθούν/ δημοσιευτούν/ διαμοιραστούν κατά οποιονδήποτε τρόπο από το σωματείο και οι συγγραφείς τους, θα διατηρούν εξ ολοκλήρου όλα τα δικαιώματά τους ως προς τα διηγήματα.   Τα ονόματα της κριτικής επιτροπής δεν ανακοινώνονται πριν από τα αποτελέσματα για λόγους διαφάνειας.  To PEN Greece διατηρεί το δικαίωμα να τηρεί αρχείο με τα στοιχεία, που δηλώνουν οι συμμετέχοντες για τον σκοπό του παρόντος Διαγωνισμού καθώς και για άλλους προωθητικούς σκοπούς, δηλαδή για ενέργειες marketing σε σχέση με το Διαγωνισμό και τα έργα που θα αναδειχθούν από αυτόν. Η συμμετοχή στο Διαγωνισμό, συνεπάγεται τη ρητή και ανεπιφύλακτη συναίνεση των συμμετεχόντων για καταχώρηση δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που τους αφορούν σε αρχείο που θα τηρείται από το PEN GREECE και για την επεξεργασία του, σύμφωνα με τις διατάξεις του ΓΚΠΔ (GDPR) και την σχετική πολιτική απορρήτου του PEN Greece. Οι συμμετέχοντες-ουσες διατηρούν το δικαίωμα να ζητήσουν εγγράφως τη διαγραφή των προσωπικών τους δεδομένων από το ως άνω αρχείο, επικοινωνώντας με το PEN Greece στο e-mail: pen-greece@outlook.com Το PEN Greece διατηρεί το δικαίωμα να μεταβάλει τις ημερομηνίες, να μεταβάλλει τους όρους ή να ακυρώσει τον διαγωνισμό χωρίς προειδοποίηση προς τους συμμετέχοντες, χωρίς να θεμελιώνεται οποιαδήποτε αξίωση ή απαίτηση των συμμετεχόντων-ουσών σε βάρος του από την αιτία αυτή. Σε τέτοια περίπτωση, θα αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του PEN Greece σχετική ανακοίνωση. Σε κάθε περίπτωση, το PEN Greece δικαιούται μονομερώς κατά την κρίση του να μην επιλέξει κανένα από τα έργα που θα υποβληθούν στο διαγωνισμό εάν αυτά δεν πληρούν τα κριτήρια αξιολόγησης, άλλως και να ματαιώσει τα αποτελέσματα του Διαγωνισμού, χωρίς να θεμελιώνεται οποιαδήποτε αξίωση ή απαίτηση των συμμετεχόντων σε βάρος του PEN Greece από την αιτία αυτή. H συμμετοχή στον διαγωνισμό προϋποθέτει και συνεπάγεται την πλήρη και ανεπιφύλακτη αποδοχή του συνόλου των παραπάνω όρων καθώς και τη συνακόλουθη παραίτηση του συμμετέχοντα-ουσας από κάθε τυχόν αξίωση ή απαίτηση έναντι του PEN Greece. Mε την υποβολή του διηγήματος ο συμμετέχων / συμμετέχουσα αυτομάτως αποδέχεται ανεπιφύλακτα όλους τους όρους του διαγωνισμού.     Με εκτίμηση Το Δ.Σ του PEN Greece ΠΡΟΕΔΡΟΣ Ντίνα Σαρακηνού ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Κατερίνα Μαλακατέ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ Τέσυ Μπάιλα ΤΑΜΙΑΣ Αγγελική Μποζίκη ΜΕΛΗ   Κωνσταντίνος Μπούρας, Κώστας Στοφόρος, Δημήτρης Φιλελές   Σχετικά με το PEN Greece και το PEN International:    Το PEN Greece είναι το επίσημο παράρτημα του PEN International στην Ελλάδα. Το PEN International ιδρύθηκε το 1921 και είναι ένας από τους μεγαλύτερους διεθνείς οργανισμούς στον χώρο της προώθησης της λογοτεχνίας και της προστασίας της ελευθερίας της έκφρασης. Μεταξύ των μελών του βρίσκονται (ή έχουν βρεθεί κατά καιρούς) μεγάλα ονόματα της λογοτεχνίας και της διανόησης –από τον Τζέιμς Μπόλντουιν, τη Μάργκαρετ Άτγουντ, την Τόνι Μόρισον, τον Φίλιπ Ροθ, τον Τζον Στάινμπεκ, τον Τόμας Μαν και τον Χάινριχ Μπελ, μέχρι τον Τζόζεφ Κόνραντ, τον Άρθουρ Μίλερ, τον Νόρμαν Μέιλερ, τη Σούζαν Σόνταγκ και τον Ντον Ντελίλο. Δραστηριοποιείται σε 100 χώρες με περισσότερα από 140 εθνικά κέντρα.

Ποίηση, Πουλινάκης Νίκος

Έργο: Εξάρχου Δήμητρα

" Συνθήκη βλέμματος "

Από μικρό παιδί

έσκαβα βαθιά.

Πολύ βαθιά μέσα μου

γυρεύοντας τα πάθη των φθόγγων.

Πίστευα πως με λέξεις

θα έσωζα τον κόσμο.

Θεέ μου , τι γνέσιμο και πλέξιμο

υποκοριστικών και μεγεθυντικών

για μια χειροπιαστή βιολετιά φρονιμάδα σύννεφου.

Μάταιος κόπος.

Ξάφνου εμφανίστηκαν

σαλτιμπάγκοι καιροί

κι άρχισαν να εξουσιάζουν

θριαμβευτικά τα σωθικά μου.

Εγκαθιδρύουν ένα καθεστώς

ανεπίδεκτης αγκαλιάς.

Τα μέσα μου φτώχυναν

σε τέτοιο βαθμό που διατηρούν άταφες

τόσες νεκρές προϋπαντήσεις ονείρων.

Γίνηκα μεμιάς εκκρεμότητα

δυσκαμψίας συλλογισμού.

Και φαντασίωση απολεσθείσας πείρας.

Και επιβαρυντική συνθήκη βλέμματος.

Από μικρό παιδί

έσκαβα βαθιά.

Πολύ βαθιά μέσα μου

γυρεύοντας τα πάθη των φθόγγων.

Πίστευα πως με λέξεις

θα έσωζα τον κόσμο.

Μάταιος κόπος.

Τελικά δεν απέτρεψα

την ευαλωτότητα

πενθούντων συνειρμών.

" Οικονομίες "

Η μάνα μου ποτέ δεν απόχτησε
ένα όνειρο δικό της.
Πάντα είχε την έγνοια
των δικών μου ονείρων.
Την θυμάμαι να λέει :
" Να κάθεσαι και να περιμένεις
υπομονετικά να τελειώσει
το κάθε όνειρο.
Μην το διακόπτεις.
Δεν θέλω να βλέπω
σεκλετισμένο όνειρό σου ".
Ενώ κάθε πρωί σταυροκοπιόταν
μουρμουρίζοντας κάτι σαν νανούρισμα.
Κάτι σαν προσευχή.
Και με μάτια δακρυσμένα
ψαχούλευε μέσα στο στρώμα μου.
Κι όταν έπεφτε το βράδυ
εκείνο το στρώμα μου
παλλόταν ρυθμικά θαρρείς
και είχε αποκτήσει μεμιάς
αίμα και σάρκα και μέλη.
Θαρρείς και είχε λουφάξει
μέσα του ολάκερος ουρανός
από γύρη , κηρήθρα και μέλι.
Μεγαλώνοντας κατάλαβα.
Η μάνα μου φύλαγε τις οικονομίες
που είχαν κάνει τα όνειρά μου τόσο καιρό.
Τρελαινόταν για δαύτες .
Πίστευε πως θα μπορούσα
σε ώρα ανάγκης να τις ξοδέψω.
Πληρώνοντας λογαριασμούς δίκοπων εποχών ντυμένων στα μοβ
που υπνοβατούσαν σαν διαθήκες σκουριασμένων αρθρώσεων
χειρομάντισσας άγνοιας.
Ε , μα δεν εξηγείται αλλιώς το γεγονός πως από τα μικράτα μου
δεμάτιαζα καλοντυμένες πανσελήνους
παραμιλώντας αφοδράριστους
πεινασμένους πυρετούς ταχυπαλμίας.

Νίκος Αντ. Πουλινάκης

ΠΡΟΣΩΠΟ – Βιβλιοnet (biblionet.gr)

Το PEN International για τον Ales Bialiatski

Περισσότεροι από 100 νομπελίστες στο πλευρό του PEN International για να υποστηρίξουν τον Ales Bialiatski, νικητή του Νόμπελ Ειρήνης

21η Μαΐου: Το PEN International, η οργάνωση για τη λογοτεχνία και την ελευθερία της έκφρασης, δημοσίευσε μια επιστολή που υπογράφεται από 103 νομπελίστες, οι οποίοι εκφράζουν την αλληλεγγύη τους στον συγγραφέα, υπερασπιστή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, κάτοχο του Νόμπελ Ειρήνης και μέλος του PEN Belarus, Ales Bialiatski, και καταδικάζουν τη βίαιη, αδυσώπητη και συστηματική καταστολή των ανεξάρτητων φωνών από τις αρχές της Λευκορωσίας. Η 21η Μαΐου είναι η Διεθνή Ημέρα Αλληλεγγύης προς τους φυλακισμένους κατά συνείδηση, στη Λευκορωσία. Η δράση αλληλεγγύης παρουσιάστηκε στη βρετανική ειδησεογραφική εφημερίδα The Guardian.   Ακολουθεί η δήλωση:   Εμείς, οι υπογράφοντες νομπελίστες, ζητάμε την άμεση και άνευ όρων απελευθέρωση του συναδέλφου μας - συγγραφέα, υπερασπιστή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, κάτοχου του Νόμπελ Ειρήνης και μέλους του PEN, Ales Bialiatski.  Ο Ales Bialiatski έχει αφιερώσει τη ζωή του στην προώθηση της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Λευκορωσία. Τόλμησε να θέσει προ των ευθυνών του τον Πρόεδρο Aliaksandr Lukašenka για τη βίαιη, ανελέητη και συστηματική καταστολή των ανεξάρτητων φωνών. Γι' αυτό, πληρώνει το βαρύτερο τίμημα: δέκα χρόνια φυλάκισης για ψευδείς λόγους.    Ο Bialiatski αποτελεί σύμβολο ελπίδας και έμπνευση για τους υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε όλο τον κόσμο, οι οποίοι θα πρέπει να τιμούνται ως τέτοιοι. Αντ' αυτού, βρίσκεται πίσω από τα κάγκελα της φυλακής, μαζί με πέντε μέλη του Κέντρου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Viasna ("Άνοιξη"), το οποίο ίδρυσε με αποκλειστικό σκοπό την υποστήριξη όσων πλήττονται και διώκονται από τις αρχές της Λευκορωσίας.   Τον Δεκέμβριο του 2022, απαγορεύτηκε στον Bialiatski να εκφωνήσει την ευχαριστήρια ομιλία του στην τελετή απονομής του Νόμπελ Ειρήνης στο Όσλο, όπου χαρακτηρίστηκε ως φάρος φωτός για την περιοχή και όχι μόνο.   Ο κόσμος αξίζει να ακούσει τη φωνή του Bialiatski.   Στεκόμαστε στο πλευρό του Bialiatski και των συναδέλφων του μελών στο ‘’Κέντρο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Viasna’’: Marfa Rabkova, Valiantsin Stefanovich, Uladzimir Labkovich, Leanid Sudalenka, Andrei Chapiuk - και ζητάμε να ανατραπούν επειγόντως οι καταδίκες τους και να ακυρωθούν οι ποινές τους.   Στεκόμαστε στο πλευρό του πλήθους των συγγραφέων, δημοσιογράφων, εργαζομένων στον πολιτισμό, υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και πολιτών της Λευκορωσίας που εκτίουν μακρές ποινές φυλάκισης μόνο και μόνο επειδή εξέφρασαν ειρηνικά τις απόψεις τους και είπαν την αλήθεια στην εξουσία.   Στεκόμαστε στο πλευρό του ατρόμητου λαού της Λευκορωσίας που συνεχίζει να αγωνίζεται για τα ανθρώπινα δικαιώματά του.   Σύμφωνα με τα λόγια του Bialiatski - πιστεύουμε κι εμείς, γιατί ξέρουμε ότι η άνοιξη έρχεται πάντα μετά το χειμώνα.   Υπογράφουν:   Κάτοχοι Βραβείου Νόμπελ Χημείας: Peter Agre (2003), Thomas R. Cech (1989), Martin Chalfie (2008), Emmanuelle Charpentier (2020), Aaron Ciechanover (2004), Elias James Corey (1990), Johann Deisenhofer (1988), Jacques Dubochet (2017), Joachim Frank (2017), Alan Heeger (2000), Richard Henderson (2017), Dudley R. Herschbach (1986), Roald Hoffmann (1981), Robert Huber (1988), Martin Karplus (2013), Brian K. Kobilka (2012), Roger D. Kornberg (2006), Yuan T. Lee (1986), Robert J. Lefkowitz (2012), Jean-Marie Lehn (1987), Hartmut Michel (1988), John C. Polanyi (1986), Jean-Pierre Sauvage (2016), Richard R. Schrock (2005), Arieh Warshel (2013), M. Stanley Whittingham (2019).   Κάτοχοι Βραβείου Νόμπελ Οικονομικών Επιστημών: Esther Duflo (2019), Oliver Hart (2016), Guido W. Imbens (2021), Finn E. Kydland (2004), Eric S. Maskin (2007), Paul R. Milgrom (2020), Edmund S. Phelps (2006), Alvin E. Roth (2012), Vernon L. Smith (2002), Joseph E. Stiglitz (2001).   Κάτοχοι Βραβείου Νόμπελ Λογοτεχνίας: Svetlana Alexievich (2015), J. M. Coetzee (2003), Annie Ernaux (2022), Louise Gluck (2020), Abdulrazak Gurnah (2021), Kazuo Ishiguro (2017), Elfriede Jelinek (2004), Patrick Modiano (2014), Herta Muller (2009), Orhan Pamuk (2006), Wole Soyinka (1986), Olga Tokarczuk (2018), Mario Vargas Llosa (2010).   Κάτοχοι Βραβείου Νόμπελ Ιατρικής: Harvey J. Alter (2020), J. Michael Bishop (1989), Elizabeth H. Blackburn (2009), Mario R. Capecchi (2007), Andrew Z. Fire (2006), Carol W. Greider (2009), Jeffrey Connor Hall (2017), Harald zur Hausen (2008), Jules A. Hoffmann (2011), Tasuku Honjo (2018), Sir Michael Houghton (2020), Tim Hunt (2001), Louis J. Ignarro (1998), Eric R. Kandel (2000), Barry J. Marshall (2005), Craig C. Mello (2006), Edvard Moser (2014), May-Britt Moser (2014), Erwin Neher (1991), Sir Paul M. Nurse (2001), Stanley B. Prusiner (1997), Sir Peter J. Ratcliffe (2019), Charles M. Rice (2020), Sir Richard J. Roberts (1993), Michael Rosbash (2017), James E. Rothman (2013), Gregg L. Semenza (2019), Hamilton O. Smith (1978), Harold E. Varmus (1989), Eric F. Wieschaus (1995), Torsten N. Wiesel (1981).   Κάτοχοι Βραβείου Νόμπελ Ειρήνης: Shirin Ebadi (2003), Dmitry Muratov (2021), Maria Ressa (2021), Oscar Arias Sanchez (1987), Juan Manuel Santos (2016).   Κάτοχοι Βραβείου Νόμπελ Φυσικής: Barry Clark Barish (2017), Albert Fert (2007), Jerome I. Friedman (1990), John L. Hall (2005), Serge Haroche (2012), Takaaki Kajita (2015), Wolfgang Ketterle (2001), Anthony J. Leggett (2003), John C. Mather (2006), Michel Mayor (2019), Konstantin Novoselov (2010), Roger Penrose (2020), William D. Phillips (1997), H. David Politzer (2004), Horst L. Stormer (1998), Kip Stephen Thorne (2017), Daniel C. Tsui (1998), Robert Woodrow Wilson (1978). Θερμές ευχαριστίες στους J.M Coetzee και Sir Richard J. Roberts.   Πρόσθετες πληροφορίες Στις 14 Ιουλίου 2021, ο Ales Bialiatski συνελήφθη μαζί με αρκετούς συναδέλφους του ‘’Κέντρου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Viasna’’ μετά από επιδρομές των αστυνομικών αρχών της Λευκορωσίας σε περισσότερες από δώδεκα οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Παραπέμφθηκε σε προσωρινή κράτηση στις 17 Ιουλίου με την κατασκευασμένη κατηγορία της φοροδιαφυγής. Στη συνέχεια του απαγγέλθηκαν κατηγορίες για λαθρεμπόριο (άρθρο 228.4 του Ποινικού Κώδικα της Λευκορωσίας) και για οργάνωση και χρηματοδότηση ενεργειών που παραβιάζουν κατάφωρα τη δημόσια τάξη (άρθρο 342.2 του Ποινικού Κώδικα της Λευκορωσίας). Τον Δεκέμβριο του 2022, ο Bialiatski τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης μαζί με τη Ρωσική Οργάνωση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Memorial, και την Ουκρανική Οργάνωση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Center for Civil Liberties - ένας κατάλληλος φόρος τιμής για το ακαταπόνητο έργο τους. Στις 3 Μαρτίου 2023 ο Bialiatski καταδικάστηκε σε 10 χρόνια φυλάκισης, μαζί με το μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του ‘’Κέντρου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Viasna’’ Valiantsin Stefanovich και τον δικηγόρο Uladzimir Labkovich - οι οποίοι καταδικάστηκαν σε εννέα και επτά χρόνια φυλάκισης, αντίστοιχα. Ο Bialiatski φυλακίστηκε για πρώτη φορά το 2011, περνώντας 1052 ημέρες πίσω από τα κάγκελα. Η κρίση που ξέσπασε στη Λευκορωσία το 2020 δεν δείχνει σημάδια ύφεσης, καθώς τα δικαιώματα της ελευθερίας της έκφρασης, του συνεταιρίζεσθαι και της ειρηνικής συνάθροισης εξακολουθούν να δέχονται συνεχείς επιθέσεις. Οι αρχές της Λευκορωσίας απάντησαν με βιαιότητα και καταστολή κατά των επικριτών και προχώρησαν σε "εκκαθάριση" της κοινωνίας των πολιτών, διαλύοντας κυρίως το PEN Belarus τον Αύγουστο του 2021. Δεκάδες ανεξάρτητοι εκδοτικοί οίκοι έχουν υποστεί επιδρομές για την προώθηση βιβλίων Λευκορώσων συγγραφέων που γράφουν στη λευκορωσική γλώσσα, και οι δραστηριότητές τους έχουν ανασταλεί με παράλογες  προφάσεις. Το PEN Belarus κατέγραψε 1390 παραβιάσεις των πολιτιστικών και ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε βάρος πολιτιστικών παραγόντων μόνο το 2022. Τον Δεκέμβριο του 2022, το PEN Belarus δημοσίευσε κυρίως ένα βιβλίο για το έργο του  Ales Bialiatski.   Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το έργο του PEN International για τη Λευκορωσία, ανατρέξτε στο άρθρο "Η ατιμωρησία βασιλεύει – Οι συγγραφείς αντιστέκονται CASE LIST 2022",  στο οποίο αναφέρονται 115 περιπτώσεις διωκόμενων συγγραφέων παγκοσμίως, μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβάνεται και ο Ales Bialiatski.

Οι σύγχρονοι ποιητές για τη μητέρα

\

Έργο: Εξάρχου Δήμητρα

Οι σύγχρονοι ποιητές για τη μητέρα:

Στη μνήμη της μητέρας μου

Μια δακτυλήθρα

Μια κίτρινη φωτογραφία

Ένα περιοδικό με σταυρόλεξα

Κεντήματα αριστουργήματα

Ένας δίσκος βινυλίου

με του Louis Armstrong τη τρομπέτα

για να θυμίζει εσένα.

Το χαμόγελο σου, μητέρα.

Όλα κείτονται στο πάτωμα

Κι εσύ στην ανυπαρξία.

Παπαδημητρίου - Σαμοθράκη Μάγδα

Από την ποιητική συλλογή "Αντανακλάσεις"

" Αφόρητοι πόνοι "

Όταν αγρίευε για τα καλά ο καιρός

πουθενά δεν στεκόταν η μάνα μου.

Πεταγόταν σαν ελατήριο από τη θέση της.

Σφάδαζε από τους πόνους.

Υπέφερε φρικτά από τις αρθρώσεις της.

Τότες έβγαζε απ΄ το μπαούλο

την χιλιομπαλωμένη λουλουδάτη ποδιά της.

Την έδενε σφιχτά στη μέση.

Έφτιαχνε υπομονετικά τον κότσο της.

Σταυροκοπιόταν και άναβε την καντήλα στη σάλα.

Ύστερα έπιανε το βελόνι.

Κι άρχιζε να ράβει με βυζαντινή βελονιά

τον βόγκο και τα τριξίματα τ΄ ουρανού.

Μυστήριο πράμα.

Μεμιάς οι αφόρητοι πόνοι της γλύκαιναν.

Θαρρείς πως ομόρφαιναν προβάροντας

κοστούμια της τελευταίας μόδας.

Γαμπρούς έντυνε τους πόνους της

η δόλια η μάνα μου.

Δεν θέλησε ποτέ να τους χαλάσει χατίρι.

Είχε την έγνοια τους.

Κάθε περήφανος πόνος

και το φρεσκαρισμένο προικιό του.

Νίκος Αντ. Πουλινάκης

ΜΑΝΑ ΚΟΥΡΑΓΙΟ

Προσμονή.

Αγγελία.

Αγαλλίαση.

Γέννα.

Οίκος ευτυχίας.

Μάνα απάγκιο.

Προσευχή.

Προστασία.

Αφοσίωσης

βλέμμα.

Οίκος ευλογίας.

Μάνα μουράγιο.

Προστριβή.

Προδοσία.

Αποξένωση.

Ψέμα.

Οίκος ευγηρίας.

Μάνα κουράγιο.

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

Ποτέ δεν είπε όχι στους γονείς.

Ποτέ δε χάλασε χατίρι στα παιδιά.

κι εκείνοι δίκαιοι ληστές αναφανδόν

μοίρασαν τη ζωή της σε δύο ίσα μέρη

και την έφαγαν.

Μελιτάς Χάρης

Η μάνα μου φεγγάρι

Η μανά μου ρεκλάμα σε βιτρίνα

φεγγάρι

που φωτίζει Τρίτες σκοτεινές

με το φεγγάρι θυμάται τη γιορτή του κάθε μήνα

και διαβάζει στους νεκρούς ευχές



Η μάνα μου τραγούδι μοιρολόι

στωικά υπομένει αναποδιές

της ζωής της γυρίζει το ρολόι

και αναδύει κουζίνας μυρωδιές



Η μάνα μου φύλλο για πίτα ανοίγει

μοιράζει συγχώρεση στους ουρανούς

την πίκρα του κόσμου στην αγάπη κρύβει

πλένει και απλώνει χρόνια και καιρούς



Η μάνα μου ρεκλάμα σε βιτρίνα

φεγγάρι τώρα, στο τζάμι αντανακλά

στου σύννεφου κρύβεται την κουρτίνα

και μέσα από τα άστρα μου μιλά.

Μαστοροδήμου Χρύσα

(από υπό έκδοση ποιητική συλλογή)

Η μητέρα της σιωπής

Φωνή δεν έχει, φυλάει όμως τα μάτια της αναμμένα.

Μ' αυτή μεταφράζει τους ήχους.

Ακόμη και τον ψίθυρο του ελάχιστου μορφασμού.

Τραγουδάει νανουρίσματα με την αφή.

Κι όταν με το καλό αποκοιμηθεί με το αγγελούδι της, 

σηκώνεται, κάνει το σταυρό της

και βγάζει από τα στέφανα του γάμου της την κορδέλα.

Δένει τη μια άκρη στον καρπό της, 

την άλλη στο χεράκι του. 

Για ν' ακούει το κλάμα του.

Σπεντζάρη Λίνα, Προς ποίηση, Σαιξπηρικόν

Κάλεσμα για συλλογή διηγημάτων με θέμα τα μαγικά πλάσματα του νερού.

Καλησπέρα σε όλους τους φίλους του βιβλίου. Ερχόμαστε σήμερα με πολύ όμορφα νέα! Μετά την πρώτη συλλογή ιστοριών μας «Nocturnal Creatures» πραγματευόμενη τα πλάσματα της νύχτας, θελήσαμε να δημιουργήσουμε μια ακόμα, με πιο καλοκαιρινό θέμα. Υδάτινο θα λέγαμε.. Με τίτλο «Aquatic Creatures» και σε συνεργασία με τις Ανεξάρτητες Εκδόσεις Γλαρόλυκοι, η δεύτερη συλλογή του WritingNook.gr θα κυκλοφορήσει σε e-shops και βιβλιοπωλεία σε ηλεκτρονική και έντυπη μορφή. Η ομάδα μας, λοιπόν, σας καλεί να συμμετέχετε με τις ιστορίες σας στο νέο αυτό εγχείρημα. Στόχος μας, όπως πάντα, είναι να δώσουμε βήμα σε νέους, αλλά και παλιούς, συγγραφείς για να μοιραστούν τη δουλειά τους μαζί μας και με το αναγνωστικό κοινό. Και φυσικά, για τους αναγνώστες μας να βρουν τον επόμενο αγαπημένο τους συγγραφέα! Μπορείτε να στείλετε τις ιστορίες σας στο email writingnookgr@gmail.com γράφοντας ως θέμα «Aquatic Creatures» μέχρι τις 20/8/2023. Όροι συμμετοχής: Οι ιστορίες να μην ξεπερνούν τις 5.000 με 7.000 λέξεις για τα διηγήματα και τις 1.000 για τα ποιήματα. Το κεντρικό τους θέμα να πραγματεύεται κάποιο/α από τα αγαπημένα μας μαγικά πλάσματα, τις γοργόνες, τις νύμφες, τα πνεύματα και τα τέταρτα λιμνών και θαλασσών (a.k.a. υδάτινα πλάσματα) κτλ. Όπως καταλαβαίνετε, το φανταστικό στοιχείο είναι απαραίτητο! Διευκρινίσεις: Τα δικαιώματα της κάθε ιστορίας παραμένουν αποκλειστικά και μόνο στον εκάστοτε συγγραφέα. Οι συμμετέχοντες θα λάβουν από ένα δωρεάν αντίτυπο της συλλογής και έκπτωση 50% σε όσα επιπλέον θελήσει να αποκτήσει. Το βιβλίο θα είναι διαθέσιμο και για τους Έλληνες του εξωτερικού, καθώς και μεταφρασμένο για το αγγλόφωνο κοινό. Όπως ίσως καταλάβατε από τον τίτλο που μοιάζει αρκετά στο «Nocturnal Creatures», η ομάδα μας αποφάσισε να μετατρέψει αυτές τις συλλογές σε σειρά συλλογών, με το κάθε βιβλίο να επικεντρώνεται σε διαφορετικό μαγικό πλάσμα. Το όνομα της σειράς είναι «Magical Creatures». Τι σημαίνει αυτό; Μα πως θα υπάρξει και συνέχεια! Ανυπομονούμε να μας ταξιδέψετε με τις ιστορίες σας… Η ομάδα του Writing Nook & οι Ανεξάρτητες Εκδόσεις Γλαρόλυκοι

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Ποίηση, Αλεξανδρή Γιώργου

 

ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΙΣ

Τούτες  οι μέρες της προσμονής και της προσδοκίας,
μέρες του λογισμού, της αίσθησης και της μαρτυρίας,
να μην είναι κοινές, μονόχρωμες και δασκαλεμένες.
Ο καθένας με τις ανταύγειες και τις σκιές των εμπειριών του,
με τις αποχρώσεις της πρόβλεψης και της επιλογής,
να στέκεται πέρα και μακριά από ευχές και παρακλήσεις,
να ακυρώνει της επανάληψης χορικά και παραστάσεις
και να φυγαδεύει το αύριο αφτιασίδωτο και νιοφερμένο.

Η αναγκαιότητα του καθωσπρεπισμού και της τάξης,
να μην είναι συμβιβασμός, ισοπέδωση και εκεχειρία
ούτε απορίας γνώρισμα, υπόθεση και παρασπονδία
όταν κήνσορες και ταγοί των συγκυριών και της ευκαιρίας
υμνολογούν  ρηχά  συνθήματα κι αναμασούν συστάσεις,
να έχει συνέχεια η  δόκιμη συνοχή, συνέπεια η ομολογία
και να είναι η ιστορία θέσπισμα, δόγμα και λειτουργία
σε μια κοινωνία με αρχές τη διαδοχή και τη συνήθεια.

Το δίκιο και η αρετή του συνταγμένου πλήθους,
δεν είναι η αδέκαστη υπακοή και η ανώνυμη παρουσία
παρά το στίγμα το προσωπικό σε κατάστιχα και ρήτρες
για να είναι ο λόγος πρόταση, άποψη, αντίσταση και ήθος
επώνυμη αναγνώριση, σεβασμός και αλληλουχία,
άρνηση συνοδική ο παραλληλισμός και η ακολουθία
κι οι μέρες που βιώνουμε ξέχωρες στη δημιουργία
μ’ εμπνεύσεις και οράματα στο χρέος και την ανάγκη.

                                Γιώργος  Αλεξανδρής

                                www.alexandris23.net

Λίχνος Κώστας, 2 νέα βιβλία

Νέες αφίξεις στις λογοτεχνικές αναφορές από το λογοτέχνη Κώστα Λίχνο και τις εκδόσεις Γράφημα. Πρόκειται για μια νουβέλα και μια συλλογή διηγημάτων με την ιδιαίτερη πένα του Κώστα Λίχνου ενός νέου συγγραφέα με έντονη την κοινωνική ματιά που αξίζει κανείς να διαβάσει. Καλοτάξιδα! 

Διάστρεμμα, ΚΩΣΤΑΣ ΛΙΧΝΟΣ

 350

Η νουβέλα με τίτλο "Διάστρεμμα" περιστρέφεται γύρω από τη συνάντηση τριών γυναικών, οι οποίες συνδέονται με μακροχρόνια φιλία και επικοινωνούν τακτικά με συναντήσεις που έχουν λάβει ψυχοθεραπευτικό χαρακτήρα. Ο τρόπος με τον οποίο εξελίσσεται η τελευταία τους συνάντηση γίνεται το όχημα μέσω του οποίου θα αποτυπωθούν οι ανησυχίες, οι αγωνίες, τα όνειρα και οι επιθυμίες τους, ενώ, παράλληλα, θα έρθουν στην επιφάνεια οι μεταξύ τους προστριβές και οι αντιξοότητες που αντιμετωπίζουν στην καθημερινότητά τους.
Μέσα από τον μεταξύ τους διάλογο θίγονται ζητήματα σχετικά με το φύλο, τη γυναικεία ταυτότητα και τους κοινωνικούς ρόλους που τη διαμορφώνουν, τον θεσμό της οικογένειας, τη μητρότητα, τον σεξουαλικό προσανατολισμό, τις εργασιακές σχέσεις, την κοινωνική τάξη, τη φύση της τέχνης, και, συνολικότερα, τη σύγχρονη πραγματικότητα, με την οποία έρχεται αντιμέτωπη η σημερινή γυναίκα. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Αδιέξοδοι καιροί, συλλογή διηγημάτων

Η συλλογή διηγημάτων τού Κωνσταντίνου Λίχνου με τίτλο «Αδιέξοδοι καιροί» χαρακτηρίζονται από τον στο­χασμό τού συγγραφέα πάνω στο ζήτημα της ανθρώ­πινης ύπαρξης, ως προέκταση των κοινωνικών συνθη­κών. Οι ήρωες των έργων, συνήθως ακροβατούν ανά­μεσα στο περιθώριο του συνόλου και την κοινωνική σύμ­βαση. Οριοθετούν τις δυνατότητές τους για επι­βίωση, σε έναν κόσμο παγερά αδιάφορο ενώπιον της συνεί­δησης, ολοκληρωτικά αφοσιωμένο στο κυνήγι της υλι­κής με­γέ­θυνσης. Μία εποχή με προεκτάσεις στο πα­ρελ­θόν και το εκάστοτε παρόν, δίχως να γνωρίζει σύ­νορα παρά μόνο περιορισμούς, που οδηγούν στην ατομική υπονό­μευση.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ: ΠΡΟΣΩΠΟ – Βιβλιοnet (biblionet.gr)

Βατόπουλος Νίκος, Ένα παιδί μεγαλώνει στην Αθήνα

Η καταγραφή δεν είναι παρά η ζώσα μνήμη. Χωρίς τη ζώσα μνήμη η μικροϊστορία αυθαιρετεί.

Γράφει η Χρύσα Μαστοροδήμου //

 

Νίκος Βατόπουλος «Ένα παιδί μεγαλώνει στην Αθήνα», εκδ. Μεταίχμιο

 

Αθήνα της Κατοχής μέσα από τα μάτια ενός παιδιού.

Από τις εφηβικές περιπέτειες στο μεγάλο πεδίο της δημόσιας Ιστορίας.

Ένα από τα σπάνια γραπτά τεκμήρια γραμμένα από παιδί ή έφηβο

στα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του ’40. Με αφετηρία το ημερολόγιο που κρατούσε ο πατέρας του στα χρόνια του ’30 και ως το 1944, ο Νίκος Βατόπουλος ξετυλίγει μια διπλή αφήγηση μέσα στον χρόνο και με φόντο την Αθήνα της Κατοχής αλλά και το τοπίο της παιδικής και εφηβικής ηλικίας εκείνα τα χρόνια. Μαζί με την καθημερινότητα, έρχονται στο φως διαδρομές μέσα στην Αθήνα, τα σχολικά χρόνια στη Λεόντειο Πατησίων, ο συνοικιακός αθλητισμός γύρω από το “Σπόρτιγκ”, τα μπάνια στο Φάληρο, τα ταξίδια με καΐκι ως το Άστρος, η εξερεύνηση του παραμυθένιου τοπίου στις όχθες του Κηφισού. Όλα αυτά συνθέτουν μια διαφορετική εμπειρία της αστικής διαβίωσης και δίνουν τροφή για σκέψη για τις ανάγκες της απλής ζωής, για το δικαίωμα στην ευτυχία, για τη σταδιακή ενηλικίωση μέσα από τα σκοτεινά χρόνια της Κατοχής.

Με την Αθήνα πρωταγωνίστρια, το ημερολόγιο αυτό είναι ένα από τα σπάνια γραπτά τεκμήρια γραμμένα από παιδί ή έφηβο στα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του ’40. Δίνει το έναυσμα για σύγκριση, μελέτη, αναστοχασμό.

(Από την έκδοση)

 

Το νέο πόνημα του Ν. Βατόπουλου «Ένα παιδί μεγαλώνει στην Αθήνα, 1934-1944» αποτελεί, με αφορμή το ημερολόγιο του πατέρα του, ένα βιβλίο που καταφέρνει μέσα σε λίγες σελίδες να αποτυπώσει μια ολόκληρη εποχή.

Η άμεση ενασχόληση του συγγραφέα με τη λειτουργία του γραψίματος ως βίωμα έχει ως αποτέλεσμα να απολαμβάνουμε ένα δοκίμιο περί γραφής και όχι μόνο.

Ο πατέρας, ως μυθιστορηματικός ήρωας, χρησιμοποιείται επιδέξια από το συγγραφέα ως το όχημα για να αποτυπώσει τις σκέψεις του για τη γραφή ως δημόσιο λόγο, να μας φέρει εικόνες και βιώματα μιας άλλης εποχής και μια άλλης Αθηνάς, όχι όμως ως  μια νοσταλγική θέαση του παρελθόντος αλλά ως καταγραφή, ως ιστορικό στοιχείο. Αυτή η συνειδητοποίηση της σύνδεσης λογοτεχνίας με τη δημόσια ιστορία γίνεται όλο και περισσότερο συνειδητή τον τελευταίο καιρό. Η λογοτεχνία καλύπτει ιστορικά κενά αλλά πολλές φορές  καταγράφει και ουσιαστικά – επιστημονικά και τεκμηριωμένα, πλευρές της ιστορίας που διαφορετικά δε θα είχαν σωθεί. Η λογοτεχνία ως συνδετικός κρίκος με την ιστορία πρέπει εν τέλει να ιδωθεί με περισσότερη σοβαρότητα και θεωρώ ότι είναι ένα κομμάτι που προσφέρεται για έρευνα. Ένα τέτοιο βιβλίο σύνδεσης λογοτεχνίας και δημόσιας ιστορίας αποτελεί αναμφισβήτητα το βιβλίο του κου Βατόπουλου.

«Υπάρχουν οι καταγραφές. Όσο πιο λίγοι θυμούνται τόσο ο χρόνος θα γίνεται άπιαστος, σα να ήταν έτσι από πάντα ή σα να μη συνέβη ποτέ. Κενό. Όσο εκλείπει η ζώσα μνήμη, η μικροϊστορία αυθαιρετεί. Κάποιοι κατέγραφαν (και καταγράφουν) την καθημερινότητα τους, αλλά είναι ελάχιστοι. Οι πιο πολλοί αποχαιρετούν τον κόσμο αφήνοντας ελάχιστα τεκμήρια» θα μας πει χαρακτηριστικά σε έναν από τους αρκετούς εύστοχους ορισμούς της γραφής που παραθέτει.

Συνάμα η  ανάγκη κάθε εποχής ορίζεται από το συγγραφέα «ως αρχέγονη δύναμη και μοχλός της ιστορίας».

Ο συγγραφέας χρησιμοποιώντας το ημερολόγιο του πατέρα του ως αρχέτυπο, βρίσκει την ευκαιρία να αποτυπώσει και να καταγράψει ένα πλήθος λεπτομερειών που αφορούν στην αρχιτεκτονική των σπιτιών, καθημερινές συνήθειες των ανθρώπων, πολιτιστικά στοιχεία της κατοχής και μετά, αθλητικά σωματεία, σχολεία, γειτονιές, φιλίες, καθημερινά βιώματα που συνθέτουν τον ανθρώπινο βίο και δη μέσα σε μια δύσκολη εποχή με ένα λόγο άμεσο, λιτό, ουσιαστικό και μεστό, κατεξοχήν στοιχείο ενός έμπειρου και εμπνευσμένου λογοτέχνη.

«Τα μικρά σπίτια της Αθήνας άφηναν συχνά τα σώματα ανικανοποίητα.  Υπήρχε πάντοτε η επιθυμία για μια καλύτερη ζωή. Και η επιθυμία αυτή ήταν έντονη και στη διάρκεια της Κατοχής, όταν το κύριο ερώτημα ήταν ως πότε θα τραβήξει αυτός ο πόλεμος. Οι ανάγκες της ζωής όριζαν πάντα και ένα τρόπο θέασης του κόσμου».

Με τη χαρισματική του πένα θα φωτίσει το κοινωνικό γίγνεσθαι και την περιρρέουσα ατμόσφαιρα της Αθήνας και των αθηναϊκών συνοικιών μέσα από τις σχεδόν απτές καταγραφές του ημερολογίου αλλά και φωτογραφίες, παραστάσεις, ποδοσφαιρικούς αγώνες, ονομαστικές φιλίες.

Η γειτονιά, ως χώρος έκφρασης, ως αυλαία της παιδικής ανάγκης για ελευθερία δεσπόζει στις σελίδες του. Μέσα από θαμπές φωτογραφίες ξεχύνονται οι παιδικές μνήμες και φέρνουν στο προσκήνιο μια Αθήνα σε δύσκολες συγκυρίες αλλά συνάμα και βαθιά ανθρώπινη σε συνδυασμό με ένα ανόθευτο φυσικό τοπίο.

Η διαδρομή στο χτες θα καταλήξει για το συγγραφέα στην Αθήνα του σήμερα. Η αντιδιαστολή αναπόφευκτη. Η ελευθερία των παιδιών που κυριαρχούσε στην Αθήνα της κατοχής αντιπαραβάλλεται με τη σιωπή των σύγχρονων παιδικών χαρών. Η σύγχρονη εικονοποιία της παντελής έλλειψης του φυσικού τοπίου τον  θλίβει και τον θυμώνει. Στο τέλος της αφήγησης στέκεται η ιδανική Αθήνα που οραματίζεται ο ίδιος αλλά και η πλειοψηφία των πολιτών της. Για τον συγγραφέα η Αθήνα έχει γίνει μια εσωστρεφής πόλη που απουσιάζουν οι παιδικές φωνές και δε διστάζει να φανερώσει την επιθυμία του να επανέρθει στην πόλη το φυσικό στοιχείο που έχει εκλείψει από την υπερβολική (και ενίοτε άχαρη) πύκνωση των οικοδομημάτων.

Η Αθήνα εμφανίζεται σε αυτό το γοητευτικό αφήγημα ως μήτρα αφηγήσεων. Ο συγγραφέας μέσα από αυτή τη γοητευτική προσέγγιση του παρελθόντος και την αναπόφευκτη αναμέτρηση με το παρόν μας προσφέρει μια ουσιαστική παρακαταθήκη εικόνων και εμπειριών  και φυσικά τροφή για περαιτέρω έρευνα και σκέψη, αυτό που εν τέλει καθιστά ένα βιβλίο πραγματικά ξεχωριστό.

 

Νίκος Βατόπουλος

 

Ο Νίκος Βατόπουλος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1960. Από το 1988 εργάζεται στην εφημερίδα Η Καθημερινή ως δημοσιογράφος, στο πολιτιστικό τμήμα. Έχει ειδικευτεί στην ιστορία της Αθήνας και σε θέματα αστικού πολιτισμού. Στα ερευνητικά του ενδιαφέροντα περιλαμβάνονται η φωτογραφική καταγραφή της Ελλάδας, η ιστορία των αστικών κέντρων, η αρχιτεκτονική του 19ου και του 20ού αιώνα, η ιστορία των εντύπων και οι διαδρομές των σκαπανέων της φωτογραφίας. Ειδική ερευνητική ενότητα αποτελεί η μη καταγεγραμμένη μικροϊστορία και η «ανεπίσημη» πόλη. Έχει λάβει μέρος σε εικαστικές εκθέσεις ως φωτογράφος και έχει διοργανώσει το πρότζεκτ «Η Αθήνα της δεκαετίας του ‘60» (Ελληνοαμερικανική Ενωση, 2014).Έχει συμμετάσχει στα συλλογικά έργα: «Φωτογραφικόν Πρακτορείον ”Δ. Α. Χαρισιάδης”» (Μουσείο Μπενάκη, 2009), «Γιώργος Ζογγολόπουλος» (Ίδρυμα Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή, 2016) και «18 κείμενα για τον Γιάννη Μαρή» (Πατάκης, 2016). Από τις εκδόσεις Μεταίχμιο κυκλοφορούν τα βιβλία του: Περπατώντας στην Αθήνα, Μικροί δρόμοι της Αθήνας, Όπου και να ταξιδέψω, όπως και η αγγλική έκδοση Walking in Athens.